فارس از گرگان، در سالهای اخیر تغییر شرایط اقلیمی همچون کاهش نزولات آسمانی موجب پایین آمدن سفرههای آب زیرزمینی، فرسایش شدید خاک و از سویی موجب گسترش بیابان در استان شد.
اگرچه خشکسالی و گسترش بیابان شرایط مناسبی برای ورود ریزگردها به استان فراهم میکند اما به دلیل واقع شدن گلستان در شمال کشور و از سویی ظاهر سرسبز این استان، ورود ریزگردها از منظر برخی مسوولان مغفول واقع شده است با این وجود شرایط اقلیمی استان در حال حاضر بیانگر آن است که ریزگردها در کمین گلستان میباشد.
*گلستان، کانونی مستعد برای افزایش ریزگردها
در همین رابطه عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان در گفتگو با خبرنگار فارس از گرگان اظهار کرد: در حالیکه گلستان، استان کشاورزی محسوب میشود و از پوشش گیاهی و درختی مناسب برخودار است اما امروزه خطر کاهش نزولات و سفرههای آب زیرزمینی استان را تهدید میکند در واقع آب به عنوان یکی از موضوعات جدی کشور شناخته میشود و اگر کاهش نزولات به همین منوال ادامه داشته باشد و سفرههای آب زیرزمینی به حد پایین خود برسد در آینده بسیار نزدیک شاهد خشک شدن تالابها و نابودی پوشش گیاهی خواهیم بود.
علی رفیقی با بیان اینکه گلستان کانونی مستعد برای افزایش ریزگردها محسوب میشود تصریح کرد: در جنوب کشور منشأ ریزگردهامربوط به کاهش نزولات و خشک شدن تالابهاست از این رو باید مشکلات را مدیریت کرد.
وی ریزگردها را علتی برای از بین بردن بسیاری از پوششهای گیاهی عنوان کرد و گفت: از سویی دیگر با ورود ریزگردهای شاهد بارانهای اسیدی خواهیم بود که اثرات خطرناکی از خود بر جای خواهد گذاشت از آنجایی که استان دارای تالابهای مهم و دشتهای وسیع است باید در حفظ و حراست تک تک گیاهان تلاش کرد و مدیریت منابع آب را به نحو احسن انجام داد.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان یکی از اقدامات مناسب برای جلوگیری از ورود ریزگردها به استان را جنگلکاری در شمال گلستان دانست و گفت: مهمترین مشکل ما در جنگلکاری شمال استان، تأمین منابع آب مناسب است اگر مدیریت منابع آب به خصوص طرح شیرین کردن آب دریا به عنوان یک طرح ملی در گلستان انجام شود طرح جنگلکاری با استفاده از گیاهان و درختان مقاوم به خشکی و شوری پسند امکان پذیر خواهد بود.
*آلودگی هوا، خطرناکترین نوع آلودگی در جهان
رفیقی در ادامه به وضعیت آلودگی هوا در گلستان اشاره کرد و افزود: با توجه به اینکه گلستان، استان سرسبز است و تا حدی در این استان بارش مناسب وجود دارد به ظاهر با معضل خاصی در رابطه با آلودگی هوا مواجه نیستیم.
وی بیان کرد: اما با در اختیار داشتن پارامترهایی همچون رشد جمعیت و تراکم جمعیت، ازدیاد وسایل نقلیه شخصی، کیفیت پایین خودروها، نامناسب بودن ناوگان حمل و نقل عمومی و عدم فرهنگسازی برای استفاده از این نوع وسایل این امر به ما دیکته میشود در مسیری قرار خواهیم گرفت که به زودی با چالشهای سنگین مواجه خواهیم شد، بنابراین تا زمانی که به حد بحران نرسیدهایم باید تدبیری برای این مشکلات اندیشیده شود.
وی آلودگی هوا، آب و خاک را به عنوان مهمترین آلودگیها در سطح دنیا عنوان کرد و افزود: در این میان، آلودگی هوا به عنوان خطرناکترین آلودگی در سطح جهان شناخته شده است تا جایی که سالانه حدود 3 میلیون نفر بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان خاطرنشان کرد: آلودگی هوا که در فصل بهار و تابستان از سوزاندن بقایای کشاورزی در استان نشأت میگیرد متأسفانه از منظر مسوولان دور مانده در حالیکه این آلودگی تا کیلومترها میتواند شهرهای مختلف را تحت شعاع خود قرار دهد بنابراین نباید به راحتی از این موضوع عبور کرد در واقع باید این بحث که طبیعت، آب، هوا و تمام مظاهر طبیعی به امانت در اختیار بشر قرار داده است فرهنگسازی شود.
*گلستان، عاری از آلودگی صنعتی
اگرچه گلستان به لحاظ واقع شدن در شمال کشور از آب و هوای مساعدی برخوردار است اما به گفته کارشناسان این امر دلیلی برای گفتن این مطلب نیست که گلستان و یا هر استان شمالی از تهدید آلودگی هوا و خطرات زیست محیطی مصون باقی خواهد ماند.
در همین رابطه مدیرکل حفاظت محیط گلستان، مخاطرات زیست محیطی در استان را به دو دسته مخاطرات با منشأ طبیعی و مخاطرات با منشأ انسانی عنوان کرد و گفت: اگرچه مخاطرات طبیعی نیز منشأ انسانی دارند اما تغییرات اقلیمی همچون تولید بیش از اندازه گازهای گلخانهای باعث گرم شدن زمین و کاهش نزولات آسمانی و به دنبال آن پایین آمدن آب سفرههای زیرزمینی خواهد شد و از سویی مخاطرات با منشأ انسانی ناشی از بهرهوری بیش از حد منابع پایه موجب کاهش تنوع زیستی، گیاهی و جانوری در استان شده است بنابراین آحاد مردم باید حفاظت از محیط زیست را وظیفه خود بدانند.
امیر عبدوس در خصوص وضعیت آلودگی هوا در گلستان تصریح کرد: با توجه به اینکه گلستان و دو استان شمالی در منطقهای واقع شدهاند که هم رطوبت هوا، بادهای موسمی و میزان سرانه فضای سبز در حد مطلوب قرار دارد به لحاظ آلودگی هوا در شرایط خطر واقع نشده است اطلاعاتی که در سالهای قبل از ایستگاه سنجش آلودگی هوا گرگان برآورد شده حاکی از آن است آلودگی در گرگان در وضعیت خطر و بحران قرار ندارد.
وی بیان کرد: البته مدتی میشود ایستگاه سنجش آلودگی هوا در گرگان خراب شده و اطلاعاتی از این ایستگاه مخابره نمیشود از آنجایی که لوازم این ایستگاه وارداتی است و نمایندگان دستگاه سنجش آلودگی هوا در کشور به صورت انحصاری فعالیت میکنند در صورت خراب شدن این ایستگاه باید زمان زیادی برای ورود قطعه به کشور را منتظر ماند البته نصب و نگهداری این ایستگاه هزینه بالایی دارد اما در صورت مشارکت شهرداری گرگان آمادگی نصب مجدد ایستگاه سنجش آلودگی هوا در گرگان وجود دارد.
*منشأ خارجی ورود ریزگردها به گلستان
مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان با اشاره به ورود ریزگردها از کشور ترکمنستان گفت: بهرهوری بی اندازه از منابع پایه بشر را به سمتی میبرد که امکان زندگی برای بشر در کره خاکی دشوار شود در گلستان بحث ریزگردها از کشور ترکمنستان وارد استان میشود و نیاز به یک سری فعالیتهای بینالمللی و برون مرزی دارد از آنجایی که گلستان مثل استانهای جنوبی و غربی کشور به حد بحرانی نرسیده است هنوز فعالیتهای دیپلماتیک با ترکمنستان آغاز نشده است اما یک مرکز تحت عنوان مرکز مقابله با ریزگردها در سازمان حفاظت محیط زیست تشکیل شده و به زودی مشکلات استان در خصوص ریزگردها در این مرکز منعکس خواهد شد.
عبدوس به بحث مطرح شده از سوی کارشناسان مبنی بر ایجاد جنگل در بیابانهای شمال استان برای جلوگیری از ورود ریزگردها اشاره کرد و گفت: هر گونه تغییر اکوسیستم میتواند اثرات مخربی از خود بر جای بگذارد در واقع تغییر اکوسیستم مستلزم آب و خاک کافی است در مقاطعی در دشتهای مرکزی کشور برای مقابله با شنهای روان درختکاری انجام شد اما به دلیل تعرق زیاد، آبهای زیرزمینی کاهش و در پایین دست باعث شوریزار و خشکی سطح خاک و تشدید ریزگردها شد بنابراین با استفاده از این تجربه می توان دریافت کرد درختکاری در بیابانها برای مقابله با ریزگردها درست نمیباشد.
بر اساس این گزارش، در حالیکه آمارها و هشدارهای کارشناسان بیانگر ورود ریزگردها به گلستان میباشد لازم است قبل از وقوع بحران، آن را مدیریت کرد تا شاهد خوزستانی دیگر در گلستان ایران نباشیم.
===================
گزارش از فهیمه اجاقلو
