به گزارش پایگاه عدالت خواهان" ایران جزو مناطق خشک و نیمه خشک دنیاست. در سالهای اخیر مصرف بیرویه آبهای زیرزمینی و کاهش نزولات آسمانی کمبود آب را یک بحران ملی تبدیل کرده است بحرانی که اگر برای مقابله با آن مدیریت صحیحی انجام نشود بدون تردید تبعات آن دامنگیر نسلهای آتی خواهد شد.
از آنجایی که بخش کشاورزی مهمترین مصرفکننده آب در کشور محسوب میشود برای مقابله با بحران آب وزارت جهاد کشاورزی در طی چند سال اخیر دو سیاست کلان از جمله توسعه سیستمهای نوین آبیاری و اخیرأ کشت نشایی محصولات زراعی را در دستور کار خود قرار داده است.
بعضی از محصولات زراعی مانند پنبه از طریق بذر تکثیر میشود بنابراین وقتی صحبت از کشت نشایی پنبه میشود منظور کشت پنبه با استفاده از نشا ریشه لخت نیست بلکه استفاده از تکنیکی است که در آن بذور پنبه در سینیهای مخصوص نشا کشت شده و 20 تا 25 روز بعد از گذراندن مراحل اولیه رشد در خزانه، با خاک به زمین اصلی منتقل میشود.
انقلاب در صرفهجویی آب با ترویج کشت نشایی
در همین رابطه مجری طرح کشت نشایی محصولات زراعی در گلستان در رابطه با مزیتهای کشت نشایی به خبرنگار فارس در گرگان گفت: عمده مصرف آب در گیاهان زراعی دیده میشود اگر با تکنیکهایی بتوانیم زمان رشد گیاه را کم کنیم تا حدود 20 درصد کاهش مصرف آب خواهیم داشت با این وجود بسیاری از کارشناسان و کشاورزان وقتی صحبت از کشت نشایی میشود معتقد هستند این روش توجیه پذیر نیست.
حسن مختار پور افزود: در حالیکه از مزایای مهم کشت نشایی کوتاه کردن طول دوره رشد گیاه در زمین اصلی و به تبع آن کاهش مصرف آب به میزان 15 تا 20 درصد خواهیم بود از طرفی رعایت دقیق تراکم بوته در واحد سطح از خسارات آفات اول مانند تریپس و کرم طوقه بر، جلوگیری کرده و امکان کشت زود هنگام بهاره و دیرهنگام تابستانه و نهایتأ افزایش محصول به واسطه یکنواختی بوته در واحد سطح میشود.
وی گفت: سال گذشته برای اولین بار همزمان با مرکز تحقیقات در یک هکتار از اراضی یک کشاورز در شهرستان خانببین کشت نشایی پنبه انجام شد به دلیل اقتصادی بودن این روش کشاورز خانببینی خواستار کشت نشایی پنبه در پنج هکتار از اراضی خود شده است.
مجری طرح کشت نشایی در گلستان، با بیان اینکه هزینه روش کشت نشایی نسبت به کشت زراعت معمولی کمی هزینهبر است گفت: سینیهای نشا هزینه دارد از اینرو برای حمایت از کشاورز و ترویج این روش و کسب درآمد، جهاد کشاورزی استان سینیهای نشا را به صورت رایگان در اختیار کشاورزان قرار خواهد داد تا موجب کاهش هزینه شود.
مختار پور بیان کرد: با برنامهریزیهای انجام شده امسال برای اولین بار 100 هکتار از اراضی استان گلستان زیر کشت نشایی پنبه میرود و سینیهای نشا به صورت رایگان (امانت)بین کشاورزان توزیع خواهد شد.
وی با بیان اینکه با ترویج کشت نشایی شاهد انقلابی در بحث صرفهجویی آب خواهیم بود، افزود: با این روش هزینه آبیاری و انرژی در یک ماه اول رشد گیاه 100 برابر کاهش مییابد و این تکنیک موجب 20 درصد صرفهجویی در مصرف آب خواهد شد.
مختارپور ادامه داد: شاید در وهله اول از دید کشاورز، خرید نشا کمی هزینهبر باشد در واقع برای یک هکتار 30 تا 35 هزار نشا پنبه نیاز است که برای هر واحد نشا هزینه 10 تومانی پرداخت شود هزینه معادل 350 هزار تومان برای یک هکتار خواهد بود در حالیکه در کشت نشایی پنبه مصرف بذر از 40 کیلوگرم در روش کشت مستقیم به هفت کیلوگرم کاهش خواهد یافت.
اقتصادی شدن تولیدات کشاورزی با کشت نشایی محصولات زراعی
به گفته کارشناسان بخش کشاورزی یکی از اهداف مهم در کشت نشایی محصولات زراعی، اقتصادی شدن تولید برای کشاورز است.
در همین خصوص یک کارشناس کشاورزی استان گلستان در گفت و گو با خبرنگار فارس در گرگان با اشاره به میزان مصرف بذر در روش کشت نشایی و مقایسه با کشت زمینی اظهار کرد: میزان مصرف بذر در کشت نشایی به میزان یک سوم یا کمتر تقلیل پیدا میکند تا جایی که برای پنبه در روش کشت نشایی 6تا 7 کیلوگرم بذر و در روش کشت زمینی 40 کیلوگرم بذر نیاز است.
مهدی برزعلی بیان کرد: از آنجایی که گیاه در کشت نشایی 20 روز در سینی است در زمان انتقال به زمین، گیاه سالم به زمین انتقال پیدا میکند و تراکم یکنواخت در زمین ایجاد میشود این امر نیز موجب افزایش تولید میشود از طرفی در کشت نشایی به راحتی مشکل آفات فصل که باعث قطع کردن ساقه گیاه میشود از بین میرود علاوه بر این یک روز قبل از انتقال نشا به زمین اصلی 100 برابر کمتر سم مصرف میشود و یک مرحله کنترل آفت در مزرعه انجام خواهد شد.
وی ادامه داد: در روش کشت نشایی، بیش از 60 درصد افزایش تولید داریم و طول رشد گیاه از 90 روز به 68 روز در زمین اصلی میرسد از طرفی میزان مصرف آب به نصف کاهش مییابد.
فراهم شدن کشت تابستانه پنبه با روش کشت نشایی
این کارشناس کشاورزی در گلستان ادامه داد: در کشت نشایی پنبه بیش از 85 درصد وش تولیدی اوایل آبان ماه برداشت میشود و کشاورزان فرصت کافی برای کشت محصول پاییزه دارند در حالیکه در کشت مستقیم بذر معمولأ برداشت با سرما و بارندگیهای پاییزه مواجه میشود و در اواخر آبان و بعد از آن انجام خواهد شد.
برزعلی بیان کرد: این تأخیر مشکلات زیادی برای کشاورزان در کشت زراعت پاییزه ایجاد میکند و در بسیاری از مواقع مشکلات برداشت و کمی محصول پنبه بذری در کشت تابستانه سبب شده تا رغبت کشاورزان گلستانی برای کشت پنبه بعد از گندم کم شود در حالیکه کشت نشایی پنبه این مشکل را به خوبی رفع کرده است.
وی گفت: دوره رشد بلندمدت پنبه موجب شده تا در سالهای اخیر کشاورزان گلستانی تمایل چندانی برای کشت این محصول نداشته باشند اما با روش کشت نشایی میتوان پنبه بهاره را در تابستان کاشت و این امر علاوه بر این که به تناوب زراعی استان کمک خواهد کرد موجب اقتصادی شدن تولید پنبه نیز خواهد شد با کشت نشایی امکان کشت تابستانه پنبه به خوبی فراهم میشود به طوری که در کشت تابستانه پنبه 3 و نیم تن در هکتار محصول تولید شد.
وی در رابطه با ترکیب خاک مورد استفاده در سینی نشا گفت: اگرچه بهترین ترکیب خاک برای این منظور استفاده از پیت ماس است اما این ترکیب بسیار گران بوده و برای هر خانه نشا بیشتر از 20 تومان هزینه دارد تحقیقات گستردهای توسط محققان برای جایگزینی پیت ماس و یافتن ترکیبات جایگزین ارزان قیمت انجام شده است که این هزینه را به کمتر از یک چهارم کاهش خواهد داد.
وی اذعان کرد: ترکیب 3 واحد خاک زراعی،یک واحد ماسه و یک واحد کود حیوانی پوسیده بستر خوبی برای توسعه ریشه گیاهان زراعی از جمله ذرت، پنبه و سویا در سینیهای نشا است در واقع با این ترکیب میزان هزینه بستر خاک پنج برابر کاهش خواهد یافت.
بر اساس این گزارش در سالهای اخیر مشکلاتی همچون طول دوره رشد پنبه، از بین رفتن پنبه در اول فصل کشت توسط آفات، مصرف آب و .. موجب شده بود تا این محصول برای کشاورزان صرفه اقتصادی نداشته باشد و از کشت این محصول در مزارع خودداری کنند،.اما در دو سال گذشته به همت مؤسسه تحقیقات با توسعه و ترویج کشت نشایی محصولات زراعی هم چون پنبه بسیاری از مشکلات در حوزه تولید این محصول رفع شده است امید است با فرهنگسازی و ترویج روشهای جدید برای اقتصادی شدن محصول پنبه، سرزمین طلای سفید دوباره در گلستان احیا شود. / فارس
