پرسش و پاسخ های فایننشال تایمز درباره مذاکرات هسته ای با ایران

به گزارش مونیتورینگ اخبار خارجی خبرگزاری صدا و سیما ، فایننشال تایمز نوشت، گفتگوهای هسته ای یک تلاش بین المللی دیپلماتیک با هدف اعمال محدودیت های دائمی بر توان ایران برای دستیابی به تسلیحات هسته ای در ازای لغو تحریم های فلج کننده برضد ایران است که اقتصاد این کشور را به زانو درآورده است. در یک طرف این مذاکرات، گروه موسوم به پنج به علاوه یک قرار دارد که شامل پنج عضو دایم شورای امنیت به علاوه آلمان است و در طرف دیگر ایران قرار دارد.
آیا این گفتگوها قرار نبود سال گذشته پایان یابد؟
بله، این مذاکرات در نوامبر 2013 میلادی آغاز شد، زمانی که ایران و گروه پنج به علاوه یک یک توافق موقت مهم امضا کردند که براساس آن بخشهایی از برنامه هسته ای ایران متوقف و در عوض بخشهای محدودی از تحریم های ایران لغو شد.
بزرگترین دستاور این توافق با این حال ایجاد چارچوبی برای مذاکرات شش ماهه بود که پس از آن قرار بود که گروه پنج به علاوه یک و ایران به یک توافق دایمی و کامل برسند که رضایت همه طرفها را در بر داشته باشد. ضرب الاجل شش ماهه آن ژوئیه 2014 سپری شد.
این توافق برای چهار ماه دیگر یعنی تا ماه نوامبر تمدید شد، با این حال این ضرب الاجل نیز سپری شد. دیپلمات ها احساس می کردند که پیشرفت کافی صورت گرفته است که بنابراین یک فرصت دیگر به خود دادند.
هفته آینده چه اتفاقی می افتد؟
جان کری وزیر خارجه آمریکا پس از شکست دوباره مذاکرات در ماه نوامبر یک دوره دو مرحله ای جدید را معرفی کرد. ضرب الاجل جدید مذاکرات ماه ژوئن خاتمه می یابد. با این حال به عنوان پیش شرط این تمدید، دو طرف توافق کرده اند تا پایان ماه مارس به طور علنی چارچوب توافق نهایی را اعلام کنند.
به گفته فیلیپ هاموند وزیر خارجه انگلیس، هدف دستیابی به توافق خواهد بود که ادبیات توافق نهایی را ترسیم می کند. سپس کار فنی صورت خواهد گرفت و کارشناسان این چارچوب را تبدیل به تعاریف بسیار دقیق فنی خواهند کرد که قرار است در عمل اجرا شود.
پس از آن چه خواهد شد؟
بیشتر طرفها اعتراف کرده اند که پیشرفت های قابل توجهی در برطرف کردن شکافهای اصلی برداشته شده است. انتظار این است که گروه پنج به علاوه یک و ایران تا پایان ماه مارس به یک توافق کلی برسند با این حال هیچ چیز قطعی نیست.
ایرانی ها نگران آن هستند که وادار به توافقی شوند که نتوانند مجامع داخلی خود را قانع کنند. به ویژه از آنجایی که گروه پنج به علاوه قصد دارد که جزئیات مربوط به لغو تحریم ها را به مرحله بعدی گفتگوها موکول کند.
حتی اگر این هفته توافق حاصل شود، این اجماع میان تحلیلگران وجود دارد که احتمال اینکه توافق فنی نهایی حاصل نشود، وجود دارد چراکه جزئیات غیرقابل حلی نظیر لغو تحریم ها و ماهیت تحقیقات ایران درباره فناری های غنی سازی وجود دارد.
نگرانی های اصلی چیست؟
نگرانی اصلی گروه پنج به علاوه یک، برنامه غنی سازی اورانیوم ایران است. ایران می گوید غنی سازی برای اهداف صلح آمیز حق این کشور است. گروه پنج به علاوه یک می گوید ایران می تواند اورانیوم لازم برای تولید برق هسته ای را ماننددیگر کشورها وارد کند.
گروه پنج به علاوه یک بر این باور است که ایران به این علت قصد دارد اورانیوم را غنی سازی کند که بتواند سلاح هسته ای بسازد. ایران 10 هزار سانتریفوژ برای غنی سازی اورانیوم دارد و قصد دارد شمار بسیار بیشتری نیز بسازد. گروه پنج به علاوه یک در وهله نخست خواستار برچیده شدن کل سانتریفوژ های ایران شده بود.
در مذاکرات هسته ای این مسئله مطرح شده است که ایران اجازه داشته باشد حدود 6 هزار سانتریفوژ داشته باشد. با این حال محدودیت های دیگر برای این کشور اعمال شود تا دستیابی سریع این کشور به سلاح هسته ای محدود شود. خط قرمز گروه پنج به علاوه یک این است که ایران دستکم یک سال تا تولید مواد هسته ای لازم برای تولید یک بمب هسته ای فاصله داشته باشد. این مدت به زمان لازم برای فرار هسته ای معروف شده است و متغیرهای مربوط به آن بسیار پیچیده هستند.
مسئله مهم دیگر که روی میز قرار دارد، آینده سایت هسته ای اراک است که براساس مقدماتی که اکنون در این سایت وجود دارد، قرار است ایران در آن پلوتونیوم تولید کند. این ماده نیز می تواند برای تولید بمب هسته ای استفاده شود. براساس توافق های صورت گرفته در مذاکرات همه فعالیت های مربوط به احداث تاسیسات اراک که قرار بود سال گذشته به بهره برداری برسد، متوقف شده است.
از دیدگاه دیپلماتیک چه مسایل مهم و چه ریسک های وجود دارد؟
ریسک ها و مسایل مهم زیادی وجود دارد. تنش زدایی هسته ای با ایران در کانون سیاست خارجی باراک اوباما قرار دارد. این مسئله موجب شکاف میان کاخ سفید و اسرائیل شده است که نزدیک ترین متحد آمریکا در خاورمیانه به شمار می رود. با این حال از طرف دیگر همه اعتبار حسن روحانی رئیس جمهور ایران به توان برای دستیابی به توافقی موثر بستگی دارد که اقتصاد این کشور را حفظ کند و همزمان غرور ملی این کشور نیز حفظ شود.
اگر این مذاکرات به شکست بینجامد، این امکان وجود دارد که ایران دوباره بخشهایی از برنامه غنی سازی خود را که در طول مذاکرات به حال تعلیق درآورده است برقرار کند. در بدترین حالت این مسئله منجر به یک رقابت تسلیحات جدید در خاورمیانه خواهد شد. عربستان سعودی که رقیب قسم خورده ژئوپلتیک ایران در منطقه است نیز به دنبال دستیابی به توان هسته ای خواهد بود که این مسئله در در بدترین حالت می تواند منجر به جنگ شود. آمریکا و اسرائیل هر دو تاکید کرده اند در صورت لزوم می توانند از توان نظامی برای جلوگیری از تبدیل شدن ایران به سلاح هسته ای استفاده کنند.


و آیا این امکان وجود دارد که تا پایان مارس توافق حاصل نشود؟
همواره گزینه تمدید دوباره مذاکرات وجود دارد.

http://www.ft.com/intl/cms/s/0/045cf39e-cf20-11e4-9949-00144feab7de.html