نامه سرگشاده زیباکلام خطاب به سخنگوی وزارت خارجه

بانو مرضیه افخم
سخنگوی محترم وزارت خارجه
با سلام و عرض ادب، سخنان آن بانوی بزرگوار در پاسخ به مطالب مندرج در آخرین گزارش گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل جناب آقای دکتر احمد شهید در خصوص وضعیت حقوق بشر در ایران هم شگفت‌انگیز بود و هم درعین‌حال تأسف‌آور. شگفت‌انگیز از این بابت بود که سرکار آن را «غیرعلمی» و «غیرمنصفانه» خوانده و احمد شهید را متهم کرده‌اید که «اصول و موازین بین‌المللی را رعایت نکرده»؛ گزارش را «به‌دوراز واقعیات» دانسته‌اید که تحت تأثیر «اراده‌ای فراتر و خارج از سازوکارهای حقوق بشری سازمان ملل تهیه‌شده». متأسف شدم چون سال‌هاست که این نوع برخورد با گزارشات حقوق بشر در مورد ایران جا افتاده است و امید داشتم که دست‌کم در دولت جدید شاهد تغییری در این خصوص باشیم؛ اما به نظر می‌رسد دولت شما هم ظاهراً بنا دارد تا همان ترجیع‌بندها وهمان پاسخ‌ها و درست‌تر گفته باشیم همان سفسطه‌ها، همان توجیهات و همان عذر و بهانه‌های همیشگی درواکنش به گزارشات نقض حقوق بشر در ایران را ادامه دهد.
البته ادبیاتی که سرکار بکار می‌برید ارتقاء بلندی در مقایسه با سایر مسئولینمان پیدا کرده. آن بزرگواران آقای احمد شهید را با صفاتی همچون «شومن»، «دلقک»، «عروسک خیمه‌شب‌بازی قدرت‌های بزرگ»، «هنرپیشه»، «پیشخدمت (قدرت‌های استکباری)»، «پادو (قدرت‌های غربی)» و امثالهم توصیف می‌کنند. دست‌کم جنابعالی تاکنون چنین ادبیاتی را در مورد گزارشگر ویژه حقوق بشر در مورد ایران بکار نبرده‌اید؛ اما و درعین‌حال پاسخ‌هایتان (ازجمله آخرین فقره آن‌ها) از اساس با مسئولین دیگرمان تفاوتی ندارند. سرکار هم گزارشات احمد شهید را «نادرست»، «دروغ»، «مغرضانه»، «جهت‌دار»، «یک‌سویه»، «جعلی»، «برگرفته از منابع مجهول، ضدانقلاب، معاند و منافق» می‌خوانید. سرکار هم گزارشگر ویژه و گزارشات وی را «ملهم و متأثر از القائات و فشارهای قدرت‌های غربی و صهیونیستی»؛ و اساساً تعیین یک گزارشگر ویژه برای رصد کردن وضعیت حقوق بشر در ایران را یک «توطئه سیاسی» از جانب قدرت‌های غربی علیه انقلاب اسلامی ایران می‌دانید. سرکار هم حقوق بشر را یک ابزار سیاسی در دست قدرت‌های غربی می‌دانید که به دلیل استقلال‌خواهی ما از یکسو و پایبندی‌مان بر روی موازین اسلامی از سوی دیگر علیه‌مان بکار گرفته می‌شود. سرکار هم قائل هستید که غرب استانداردهای دوگانه در کاربرد حقوق بشر بکار می‌برد و درحالی‌که در قبال نقض حقوق بشر در کشورهای دوست و هم‌پیمانش سکوت و مماشات می‌کند اما علیه ما از آن به‌عنوان اهرمی برای اعمال فشار استفاده می‌کند. البته جدای از رعایت ادب در کلام سرکار یک تفاوت دیگر هم با سایر مسئولین دارید. دست‌کم بنده تاکنون نشنیده‌ام که جنابعالی همچون سایر مسئولینمان مدعی شوید که «غربی‌ها در مورد حقوق بشر دروغ می‌گویند و بسیاری از آن‌ها خود بزرگ‌ترین ناقضین حقوق بشر در کشورهایشان هستند.»
سرکار بانو افخم!
نشان دادن بطلان بسیاری از مدعیات جنابعالی و سایر مسئولینمان علیه گزارشگر ویژه خیلی نیازی به تلاش ندارد. ضمن آنکه این ادعا که «ما به‌واسطه رعایت قوانین اسلامی متهم به نقض حقوق بشر شده‌ایم» چقدر با واقعیات مطابقت پیدا می‌کند؟ چند مورد را تاکنون جنابعالی و سایر مسئولینمان توانسته‌اید نشان دهید که در این مورد یا آن‌یکی که ایران متهم به نقض حقوق بشر شده، مشکل این بوده که می‌خواسته‌ایم اسلام را رعایت نماییم؟ اتفاقاً بسیاری از گزارشات آقای احمد شهید مبین آن است که «اعلامیه جهانی حقوق بشر» به کنار، ما اگر قوانین خودمان را رعایت کرده بودیم متهم به نقض حقوق بشر نمی‌شدیم. بعلاوه نفس اینکه یک مسلمان معتقد برای نظارت بر رعایت حقوق بشر انتخاب‌ شده به‌واسطه رعایت همین نکته مهم بوده که ایران نتواند گزارشگر را متهم نماید که می‌خواهد سکولاریسم غربی را جایگزین اسلام نماید؛ که می‌خواهد فرهنگ، باورها و ملاک و معیارهای غربی را جایگزین اسلام نماید وقس‌علی‌هذا.
یکی دیگر از پاسخ‌های متداولی که ما در قبال گزارشات نقض حقوق بشر در ایران داده‌ایم این بوده که «غربی‌ها از حقوق بشر استفاده ابزاری می‌کنند. آن‌ها در قبال نقض حقوق بشر در کشورهای متحدشان سکوت می‌کنند و در عوض ما چون مستقل هستیم، ما چون وابسته به غربی‌ها نیستیم و ما چون می‌خواهیم از اسلام پیروی کنیم غربی‌ها ما را متهم به نقض حقوق بشر می‌نمایند». اولاً که این‌گونه نبوده کشورهای دیگری هم که حقوق بشر در آن‌ها نقض می‌شده موردانتقاد قرار می‌گیرند؛ اما فرض بگیریم که کشورهای دیگر موردانتقاد قرار نگرفته باشند و فقط ایران به‌واسطه مواضع انقلابی‌اش موردانتقاد قرارگرفته باشد. سرکار بانو مرضیه افخم، آیا نفس اینکه کشورهای دیگر موردانتقاد قرار نمی‌گیرند به نظر جنابعالی نقض حقوق بشر در ایران را توجیه می‌کند؟ واقعیت آن است که حتی اگر در همه قریب به ۲۰۰ کشور عضو سازمان ملل حقوق بشر پایمال بشود و اگر در قبال همه آن‌ها هم غربی‌ها سکوت نمایند، بازهم نقض حقوق بشر در کشور دویست و یکمی غیرقابل‌توجیه است. سرکار بانو افخم، هیچ کشوری نمی‌تواند با توجیهات سیاسی، انقلابی و ایدئولوژیک از زیر بار مسئولیت رعایت حقوق مدنی شهروندانش شانه خالی کند.
ایام به کام باد
صادق زیباکلام