به گزارش پایگاه عدالت خواهان"، مناظره بر سر خام فروشی یا تبدیل نفت خام به فرآورده در داخل کشور، به یکی از نقاط بحث برانگیز مناظره سوم ریاست جمهوری در روز جمعه تبدیل شد. روحانی در حالی باز شدن درهای بازار صادرات با برجام را جزء افتخارات دولت دانست که میرسلیم خام فروشی نفت و عدم فرآورش آن در پالایشگاهها و پتروشیمیهای داخل کشور را مخالف اقتصاد مقاومتی دانست.
افتخار روحانی به خام فروشی و مخالفت دولت وی با ساخت پالایشگاه در حالی است که بزرگترین پالایشگاههای دنیا در اختیار وارد کنندگان نفت خام است. 97 درصد از نفتی که در کره و ژاپن پالایش میشود وارداتی است. همچنین 71 درصد از ظرفیت پالایشی هند، 93 درصد ظرفیت آلمان و 96 درصد ظرفیت پالایشی فرانسه از کشورهایی مثل ایران، عربستان و عراق که صاحب ذخایر نفت هستند وارد میشود.
پالایشگاه، اولین حلقهی فرآیند تبدیل نفت خام به ارزش افزوده است. نفت خام پس از فرآورش در پالایشگاه میتواند به عنوان خوراک در پتروشیمیها استفاده شود و محصولات خروجی از پتروشیمی نیز میتوانند در صنایع پایین دستی نظیر پلاستیک سازی، رنگ و رزین، نساجی و... مورد استفاده قرار گیرند و موجب تولید میلیونها شغل در کشور شوند.
اما برخلاف کشورهای پیشرفته، ایران قسمت اعظم نفت خود را بصورت خام صادر میکند و ظرفیت فرآورش آن در داخل کشور که موجب اشتغال زایی بسیار زیاد و شکوفایی صنعت میشود را نادیده گرفته است. از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تا کنون فقط دو پالایشگاه در کشور ساخته شده است. این دو پالایشگاه نیز هر دو قبل از دوران صدارت مهندس زنگنه بر وزارت نفت در سال 76 بوده است. توسعه صنعت پتروشیمی نیز از آنجا که مطابق یک استراتژی صنعتیِ مناسب نبوده، توسط بخش خصوصی راه خود را در قسمت بالادستی یافته است و قسمت پایین دست آن مغفول مانده است. این یعنی از دست دادن ظرفیت بالایی از اشتغال زایی در صنایع پالایش، پتروشیمی و صنایع وابسته که اگر به راه افتاده بود الان هیچ بیکاری در کشور نداشتیم.
در ایران 9 پالایشگاه نفت وجود دارد که افتتاح آخرین پالایشگاه یعنی پالایشگاه بندرعباس به سال 76 یعنی آغاز دولت اصلاحات برمی گردد. با روی کار آمدن دولت اصلاحات، بیژن زنگنه بر مسند وزارت نفت نشست. وزیری که متاسفانه هیچ اعتقادی به لزوم پالایش نفت در داخل کشور نداشت و خام فروشی نفت را بر فرآورش آن در داخل کشور ترجیح میداد. از سال 76 به بعد هیچ پالایشگاه نفتی در کشور طراحی نشده است. تنها پالایشگاه جدید، پالایشگاه ستاره خلیج فارس است که آن هم اولا با خوراک میعانات گازی است و دوما از شروع به ساخت پالایشگاه تا 70 درصد پیشرفت فیزیکی آن در دولتهای نهم و دهم انجام شد و دولت آقای روحانی عملا نمی توانست پالایشگاه با 70 درصد پیشرفت فیزیکی را ادامه ندهد.
جالب است بدانیم که بهانه وزیر نفت برای مخالفت با پالایشگاه سازی «سودآور نبودن پالایشگاه» است. او گفته است: «من تاسیس پالایشگاه را مقدس نمی دانم» و «اگرچه معتقدم پالایشگاه به صرفه نیست اما اگر نیاز کشور را تامین کند اقدام به ساخت پالایشگاه میکنیم.» اینها جملات بیژن نامدار زنگنه در یک برنامه زنده تلویزیونی است که دو سال پیش روی آنتن رفت.
باید این سوال را از آقای وزیر پرسید که «پس چگونه است که ساخت پالایشگاه برای کشورهایی مثل چین، ژاپن، آلمان و ایتالیا که نفت ما را از آن طرف دنیا خریداری میکنند و هزینه حمل را هم میدهند، سود آور است؟ اما برای ما توجیه اقتصادی ندارد؟!» آیا علت این مسئله غیر از آن است که شخص آقای زنگنه که 9 سال سابقه وزارت نیرو و 12 سال سابقه وزارت نفت را در جمهوری اسلامی داشته است، صنایع پایین دست نفت و گاز خصوصا صنعت پالایش نفت را آنچنان به حال خود رها کرده است که امروز مجبور است برای یک صنعت فرسوده و کمبازده، حرف از عدم سودآوری بزند؟
گواه این حرف و یکی از نتایج تفکر خام فروشی آقایان دولتی، واردات گسترده بنزین و تهدیدات امنیتی آن بوده است و آقای زنگنه باید راجع به این پاسخگو باشد که چرا در هر دوره ای ایشان وزیر شده است واردات بنزین کشور تا 7 برابر افزایش یافته است؟ به طوری که ایران طی 4 سال اخیر 5.5 میلیارد دلار هزینه واردات بنزین داده است. آیا مخالفت با ساخت پالایشگاه، خواست دلالان و واردکنندگان بنزین نیست؟/فارس
