مدرک گرایی؛ جواز جایگاه اجتماعی یا پروانه پشت میز نشینی؟/ از کلاس کاری تا بیکاری جوانان تحصیل کرده

به گزارش پایگاه عدالت خواهان گلستان"امروزه مدرک گرایی چنان در کشور گسترش یافته که دیگر از مرز خطر گذشته و متاسفانه به یک پدیده شایع تبدیل شده است.

ماهیت مدرک تحصیلی امری نکو و مبارک است،در واقع صدور مدرک تحصیلی به معنای گذراندن دوره ای تخصصی در قالب تحصیلات آکادمیک و موفقیت در تحصیلات عالیه است که فرد پس از طی کردن دروس و واحدهایی مشخص به کارشناس،کارشناس ارشد و در مقاطع بالاتر دکتر تبدیل می شود که در چنین شرایطی فرد بطور طبیعی باید وارد رشته تخصصی خود شود و بازدهی خود را در آنچه که آموخته،ارائه کند.

اما معضل امروز جامعه ما سیکل و روند مورد اشاره فوق نیست،بلکه مشکل اصلی معطوف به انبوهی از دانش آموختگانی است که گاهی فاقد تخصص کافی هستند و از کارآمدی لازم نیز برای ایفای نقش در آنچه که آموخته اند بهره مند نیستند و بخشی دیگر نیز با وجود داشتن تخصص های لازم به دلیل کمبود و محدودیت موجود در فرصت های شغلی در صف انتظار اشتغال به سر می برند.

یکی از اصلی ترین علل بروز چنین معضلی،مدرک گرایی است و به واقع عده ای تحصیلات یا هدف کسب مدرک را یک سرمایه اجتماعی تلقی می کنندکه حتی در صورت فقدان محتوای لازم می تواند امتیازی ویژه برای آنها محسوب شود.

محمد حکیمی،آسیب شناس و پژوهشگر اجتماعی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران اظهار داشت:به واقع مدرک برای گروهی یک منزلت اجتماعی به شمار می رود که جایگاه اجتماعی آنها را تقویت می کند.

وی افزود:گرایش و تمایل به اشتغال پشت میز نشینی و فرار از فعالیت های یدی از دیگر عوامل موثر در گرایش ورود به دانشگاه و اخذ مدرک تحصیلی است.

حکیمی گفت:نداشتن سرمایه کافی برای اشتغال به کار آزاد نیز از عوامل تاثیر گذار دیگری است که باعث می شود فرد روزنه های امید خود را در تحصیلات دانشگاهی جستجو کند.

این پژوهشگر اجتماعی عنوان کرد:در کنار موارد فوق تاثیر مدارک تحصیلی در افزایش حقوق و مزایا کارمندان اداری نیز مزید بر علت می شود تا تعدادی از متقاضیان ورود به دانشگاه با هدف ارتقا سطح در آمدی و شغلی به مراکز آموزش عالی ورود کنند و به تبع صندلی های بیشتری از دانشجویان در دانشگاه ها پر می شود و به همان میزان صدور مدارک نیز افزایش می یابد،مدارکی که گاهی فاقد کارآیی علمی و تخصصی لازم است.

**ورود به دانشگاه برای فرار از فشارهای خانوادگی

یکی دیگر از دلایل افزایش دانشجویان و مدرک گرایی در جامعه معطوف به فشارهای خانوادگی می شود که برخی از دختران با آن مواجه هستند و در واقع تحصیلات دانشگاهی را فرصتی قلمداد می کنند که با تکیه برآن می توانند از فشارها و محدودیت های خانوادگی رهایی یابند.

حکیمی با تایید مطلب فوق عنوان کرد:گاهی شرایط آزار دهنده حاکم بر خانه و خانواده باعث می شود تا فرزندان آن خانواده،امن ترین فضا را برای رهایی از چنین شرایطی در دانشگاه بیابند،مکانی که خود و دوستانشان ساعاتی را در آن سپری می کنند و بواسطه آن قادر خواهند بود تا حدودی از محیط تحت فشار و ناخوشایندی که در خانواده برای آنها ایجاد شده فاصله بگیرند.

**تبعات و عوارض مدرک گرایی چیست؟

کاظم سوریان،جامعه شناس و آسیب شناس اجتماعی در تشریح تبعات و عوارض مدرک گرایی در جامعه  عنوان کرد:افزایش سطح انتظارات یکی از اصلی ترین تبعات مدرک گرایی در جامعه است.

وی افزود:در واقع ممکن است فردی که فاقد تحصیلات عالیه است به نحو راحت تری فعالیت در مشاغلی با سطوح پایین را بپذیرد اما بعضا تحصیلات عالیه باعث افزایش سطح توقعات و امتناع از پرداختن به مشاغل دیگر می شود و به تدریج یک نوع بیکاری پنهانی در برخی مشاغل شایع می شود،به این ترتیب که نیروی کارآمد برای ایفای نقش در مشاغل با سطوح پایین،کاهش می یابد.

وی افزود:یکی دیگر از تبعات مدرک گرایی،خیل عظیم دانش آموختگانی است که در مقام عمل فاقد مهارت و کارآیی لازم در حوزه تخصصی خویش هستند و به تعبیری با صرف زمان،انرژی و هزینه های بسیار،خروجی و بهره وری مطلوبی از این هزینه ها به دست نیامده که این امر برای کشوری که در مسیر توسعه قرار دارد،خوشایند و مطلوب نیست.

**اشتغالزایی،مهارت آموزی،فرهنگ سازی،عوامل موثر در مهار مدرک گرایی

بطور یقین مهار مدرک گرایی و جلوگیری از افزایش هر چه بیشتر این معضل یکی از ضروریاتی است که باید در دستور کار مسئولان ذیربط،برنامه ریزان و خانواده ها قرار گیرد.

با توجه به اینکه یکی از دلایل قابل توجه گرایش جوانان به دانشگاه معطوف به فرار از بیکاری می شود،اشتغالزایی و آموزش هر چه بیشتر رشته های فنی و مهارت آموزی از عوامل موثری است که در کاهش مدرک گرایی موثر است زیرا در چنین شرایطی فرد با اتکاء به مشاغل فنی،تا حدودی آینده معیشتی خود را تامین می بیند و از گرایش به اخذ مدرک تحصیلی آکادمیک پرهیز می کند.

از سوی دیگر فرهنگ سازی برای نوجوانان و جوانان و تقویت این دیدگاه که لزوما شان و شخصیت انسان ها در مدارک دانشگاهی خلاصه نمی شود و می توان در خارج از فضای آکادمیک نیز به موفقیت ها و منزلت اجتماعی بسیاری دست یافت راهکاری اثرگذار است که با اتکاء به آن می توان سیل مدرک گرایی در آینده را تا حدودی مهارکرد.باشگاه جوان