به گزارش پایگاه عدالت خواهان"، کشاورزی یکی از بخشهای مهم اقتصادی در استان گلستان محسوب میشود، حدود نیمی از جمعیت استان با کشاورزی و شاخههای وابسته با آن در ارتباط هستند و این دلیل محکمی برای اهمیت بخش کشاورزی در گلستان است. از اینرو یکی از اقدامات مهم برای توسعه این بخش، درآمدزایی، ایجاد ارزش افزوده و لزوم اقتصادی شدن کشاورزی در سطح استان است.
در سالهای اخیر کاهش نزولات آسمانی مشکلات عدیدهای را در بخش کشاورزی استان به وجود آورد از طرفی آتش زدن بقایای برجای مانده از برداشت گندم و جو به دلیل تعجیل برای کشت بعدی گذشته از آنکه خسارتهای مالی فراوانی به کشاورزان و اقتصاد جامعه وارد میکرد تهدید جدی برای منابع خاکی استان محسوب میشد، از اینرو ارائه راهکارهای علمی و عملی برای ادامه تولید میتواند بخش زیادی از مشکلات در این حوزه را رفع کند در این میان کشاورزی حفاظتی یکی از راهکارهایی است که در سالهای گذشته به کرات از سوی کارشناسان و مسوولان بخش کشاورزی شنیده میشود موضوعی که حفظ و اصلاح منابع کشاورزی با هدف تولید و پایداری محصول را دنبال میکند.
*کشاورزی حفاظتی، سازگارترین سامانه کشاورزی با محیط زیست
در همین رابطه یک کارشناس کشاورزی در استان در خصوص اهمیت کشاورزی حفاظتی در گفت و گو با خبرنگار فارس در گرگان اظهار کرد: در سالهای اخیر به دلیل کاهش نزولات آسمانی، متأسفانه برداشت از منابع آبهای زیرزمینی برای تولید محصولات، بیشتر شد از طرفی کشاورزان برای آمادهسازی زمین و رسیدن به کشت دوم، بلافاصله بعد از برداشت محصولات به خصوص گندم و جو مبادرت به آتش زدن مزارع خود میکردند که این امر آسیبهای جبران ناپذیری را بر ساختمان خاک به عنوان مهمترین عنصر برای تولید وارد میکرد.
محمد اسدی تصریح کرد: پایه و اساس تولیدات کشاورزی منابع آب و خاک است مادامی که یکی از این دو منبع مهم برای تولید با چالش مواجه شود نمیتوان به افزایش تولید و پایداری محصول امیدوار بود در واقع کشاورزی حفاظتی ضمن جلوگیری از آسیب رساندن خاک موجب تداوم تولید میشود.
وی ادامه داد: بقایای گیاهی حداقل چهار نقش اساسی از جمله کاهش فرسایش آبی و بادی، تأمین مواد غذایی گیاه، کاهش هدررفت آب و تعدیل کننده دمای خاک در تولیدات گیاهی ایفا میکنند.
کارشناس کشاورزی یکی از فناوریهای موفق در حفظ بقایای گیاهی را کشاورزی حفاظتی عنوان کرد و افزود: کشاورزی حفاظتی سازگارترین سامانه کشاورزی با محیط زیست است که بقایای باقی مانده بعد از برداشت نه سوزانده میشود و نه دورن خاک دفن میشود بلکه در این نوع فناوری با اعمال روشهای حفاظتی بر روی همان بقایای باقی مانده عمل خاکورزی و کشت با حداقل تردد و کوبیدگی خاک و هم چنین کاهش مصرف سوخت صورت میگیرد.
اسدی خاطرنشان کرد: زیر و رو شدن خاک در روش کشاورزی حفاظتی مثل سیستم رایج خاکورزی نیست و حداقل 30 درصد بقایای محصول قبل در سطح خاک حفظ میشود این روش ضمن حفظ منابع آب، خاک و گیاه یک راه مؤثر برای جلوگیری از بحران خشکسالی، مدیریت آب و جبران مواد آلی خاک برای اقتصادی کردن کشاورزی است.
*کمک بلاعوض دولت برای خرید دستگاههای کارنده
از آنجایی که سالهای گذشته مسوولان به دلیل عدم فراهم کردن امکانات و ابزارهای لازم برای عملیات خاکورزی، چندان به بحث ترویج آن اهمیت نمیدادند اما در یک دهه اخیر با توجه به محدود شدن منابع آبی و از سویی فقیر شدن خاک شاهد ارائه تسهیلاتی در بخش کشاورزی حفاظتی هستیم.
در همین رابطه رئیس اداره مکانیزاسیون جهاد کشاورزی استان گلستان با بیان اینکه کشاورزی حفاظتی با نگاه حفظ بقایا جزو برنامههای اصلی سازمان محسوب میشود در گفت و گو با خبرنگار فارس از گرگان اظهار کرد: طی یک دهه اخیر اقدامات خوبی در سطح استان گلستان برای ترویج کشاورزی حفاظتی انجام شد و در این راستا گلستان یکی از استانهای پیشرو در بحث کشاورزی حفاظتی محسوب میشود.
عیدمحمد فاروقی تصریح کرد: در سال جاری 170 نفر برای خرید کارنده معرفی شدند در واقع این افراد کشت خود را به طور مستقیم بر روی بقایا انجام میدهند که در این رابطه گلستان جزو استانهای برتر کشور معرفی شد.
وی در خصوص تسهیلات ارائه شده برای ادواتی که کشت مستقیم بر روی بقایا انجام میدهند، گفت: قیمت هر دستگاه بین 18 تا 25 میلیون تومان است که برای تشویق کشاورزان به خرید این نوع ادوات 7 میلیون و 500 هزار تومان کمک بلاعوض در نظر گرفته شده است.
رئیس اداره مکانیزاسیون جهاد کشاورزی گلستان بیان کرد: با برگزاری کارگاههای آموزشی، اطلاعرسانی و آشنایی کشاورزان با کشاورزی حفاظتی و مزایای آن، اکنون در بیش از 240 هزار هکتار از اراضی گلستان در قالب کشاورزی حفاظتی زراعتهای بهاره و پاییزه کشت میشود.
*ادوات کشاورزی حفاظتی مناسب با خاک استان ساخته میشود/ نابودی خاک با آتش کشیدن بقایا
اما یکی از انتقاداتی که به اداوات مخصوص برای کشاورزی حفاطتی میشود متفاوت بودن اقلیم و خاکهای هر منطقه با یکدیگر است و این در حالی است که این نوع ادوات برای تمام خاکهای کشور بدون در نظر گرفتن خاک آن منطقه استفاده میشود.
فاروقی در این رابطه گفت: فناوری کشت مستقیم بر روی بقایا ظرف دو سال اخیر وارد کشاورزی حفاظتی شد از اینرو ادوات ساخته شده در این بحث خالی از اشکال نیست، اما برای کاهش این مشکلات شورایی متشکل از بهرهبرداران کشاورزی و سازندگان ادوات کشاورزی حفاظتی برگزار شده که با ایجاد رقابت بین شرکتهای سازنده، آنها در صدد کاهش اشکالات خود برآمدهاند.
وی بیان کرد: در حال حاضر نمایندگانی از شرکتهای سازنده در استان گلستان حضور دارند و زمان کشت مستقیم بر بقایا، اشکالات احتمالی را اصلاح میکنند از طرفی آزمایشهای مختلف برای انواع خاکهای استان انجام شده و با توجه به نوع خاک استان دستگاه کارنده ساخته میشود.
فاروقی با بیان اینکه با حفظ بقایا، به حفظ منابع خاکی هم کمک میشود، خاطرنشان کرد: وقتی زمین کشاورزی پس از برداشت و تنها به صرف تعجیل در کشت بعدی محصولات به آتش کشیده میشود در واقع دارایی خاک را به آتش میکشیم و خاک زنده را با دست خودمان تبدیل به خاک مرده میکنیم با این وجود انتظار افزایش تولید هم داریم.
وی با بیان اینکه کشور ایران بر روی کمربند خشک و بیابانی جهان واقع شده است، گفت: کاهش نزولات آسمانی در سالهای اخیر کشاورزی را از نظر تأمین آب با محدودیت روبرو است علاوه بر این روند افزایش فرسایش خاک نیز در ایران نگرانکننده است با توجه به ارتباط قوی میان فعالیت های کشاورزی و منابع زیست پایه مانند خاک، آب کاربرد سیستمهای کشاورزی حفاظتی راهکاری مناسب برای کاربرد صحیح منابع و حفظ محیط زیست میباشد.
بر اساس این گزارش، خاک به عنوان مهمترین عامل تولید برای انسانها و مهمترین زیستگاه برای سایر جانداران محسوب میشود در واقع اساس و بنیان کشاورزی هر کشوری بدون خاک فاقد مفهوم است، 38 درصد درآمد استان گلستان به طور مستقیم و 33 درصد به طور غیرمستقیم در بخش کشاورزی است و این امر بیانگر توسعه اقتصادی استان و به تبع آن کشور در گرو توسعه بخش کشاورزی است از طرفی توسعه بخش کشاورزی، با اهمیت به مدیریت حفظ منابع پایه که مهمترین آن خاک است محقق میشود، عملیات خاکورزی در سیستمهای کشاورزی مرسوم سبب کاهش مواد ارگانیک خاک، افزایش روان آب، فرسایش خاک، تنزل فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک شده است.در این راستا کشاورزی حفاظتی به عنوان مجموعهای از روشها شامل نگهداری بقایای گیاهی در سطح خاک، تناوب زراعی، کاربرد کود سبز و کنترل عبور و مرور ماشینهای کشاورزی در جهت دستیابی به توسعه پایدار کشاورزی معرفی شده است. / فارس
