فرزندان زندانیان را دریابید/ مسکوت ماندن طرح در زندان گنبد

به گزارش عدالت خواهان گلستان"به گفته حميدرضا الوند؛ مديرکل دفتر شبه‌خانواده بهزيستي وقت، اين طرح سال 1381 در زندان گنبد استان گلستان به صورت آزمايشي اجرا شد، اما همان‌جا مسکوت باقي ماند و دامنه اجراي آن به ساير زندان‌ها نرسيد.
براساس آخرين آماري که فروردين ماه سال جاري ارايه شد، مجموع کل زندانيان کشور 210 هزار و 672 نفر است که 5 درصد اين تعداد را زنان تشکيل مي‌دهند. در اين ميان، برخي از زنان زنداني مادر کودکان زير هفت سال هستند که برخي از اين کودکان با پدر يا اقوام خود زندگي مي‌کنند، اما برخي ديگر مجبورند داخل زندان به همراه مادر خود زندگي کنند؛ به‌خصوص کودکاني که زير سه سال دارند.
به گزارش مهرخانه، زنداني‌شدن زنان همواره با ملاحظات فرهنگي و اجتماعي همراه بوده و عواقب بسيار ناخوشايندي براي زنان و خانواده‌هاي آنها در پي داشته است؛ به‌‌گونه‌اي که در بسياري از موارد سبب فروپاشي خانواده شده است. يکي از مسايلي که در اينجا حايزاهميت است، وضعيت زنان زنداني داراي فرزند است که فرزند خود را در زندان به دنيا آورده‌اند و يا در سال‌هاي نخست زندگي فرزندشان، زنداني شده‌اند.
در اين موارد، فرزند زن زنداني با او در زندان زندگي مي‌کند، اما اين اتفاق براي اين بچه‌ها که «کودکان زندان» ناميده مي‌شوند، داراي تبعات بسيار ناخوشايندي است که آينده زندگي آنها را نيز تحت‌تأثير قرار مي‌دهد.
مطالعه‌اي که سال 1382 در رابطه با کودکان زنان زنداني انجام شده بود نشان داد که 33 درصد کودکان زندان داراي مشکلات رواني بودند و آثاري از مشکلات گفتاري نيز در ميان آنها مشاهده مي‌شد. يک‌سوم اين کودکان نيز از اختلالات رواني از خفيف تا شديد رنج مي‌بردند. بيماري‌هاي عفوني مانند عفونت ادراري نيز در ميان کودکان زندان شايع بود و در 13 درصد از آنها علايمي از کودک‌آزاري مشاهده مي‌شد.
از سوي ديگر، مطالعات نشان مي‌دهند کودکان زندان بيشتر از ساير هم‌سن وسال‌هاي خود در معرض بزهکاري قرار دارند و زودتر از ساير بزهکاران در اين مسير قرار مي‌گيرند و بسياري از آنها به جرم ارتکاب جرايم مختلف به زندان بازمي‌گردند. به اين ترتيب، در صورت عدم توجه به اين مسئله، مسئولان بايد منتظر ورود بزهکاران جديد در آينده‌اي نه چندان دور به جامعه و خطراتي که ايجاد خواهند کرد، باشند.
براساس آخرين آماري که فروردين ماه سال جاري در رابطه با زندانيان کشور ارايه شد، مجموع کل زندانيان کشور 210 هزار و 672 نفر است که 5 درصد اين تعداد را زنان تشکيل مي‌دهند که بيشتر به علت ارتکاب جرايمي در حوزه مواد مخدر دستگير شده‌اند؛ به‌طوري‌که 54 درصد از زندانيان اعتياد به مواد مخدر را زنان و 46 درصد را مردان تشکيل مي‌دهند. در اين ميان، برخي از زنان زنداني مادر کودکان زير هفت سال هستند که برخي از اين کودکان با پدر يا اقوام خود زندگي مي‌کنند، اما برخي ديگر مجبورند داخل زندان به همراه مادر خود زندگي کنند؛ به‌خصوص کودکاني که زير سه سال دارند.

طبق تبصره ماده يک آيين‌نامه اجرايي سازمان زندان‌ها، محکومان و متهمان زن مي‌توانند اطفال خود را تا سن 2 سال تمام به همراه داشته باشند و مديران زندان‌ها مي‌توانند نسبت به تفکيک اطفال 2 تا 6 سال در محل مجزا (مهدکودک) اقدام يا نسبت به انتقال اين کودکان به بهزيستي مبادرت کنند.
ابتدا از سال 1379 براساس تفاهم‌نامه‌اي که بين سازمان بهزيستي و سازمان‌ زندان‌ها منعقد شد، تصميم گرفته شد که کودکان زندان پس از 2 سالگي به شبانه‌روزي‌هاي بهزيستي يا اقوام سپرده شوند. به گفته حميدرضا الوند؛ مديرکل دفتر شبه‌خانواده بهزيستي وقت، اين طرح سال 1381 در زندان گنبد استان گلستان به صورت آزمايشي اجرا شد، اما همان‌جا مسکوت باقي ماند و دامنه اجراي آن به ساير زندان‌ها نرسيد.
طبق گزارشي که انجمن دفاع از حقوق زندانيان در سال 86 منتشر کرد، علي‌رغم آيين‌نامه سازمان زندان‌ها مبني بر مجاز بودن ماندن کودکان در زندان تا 2 سالگي، بسياري از کودکان زندان تا 6 سالگي به همراه مادران خود در زندان مي‌مانند و طي اين سال‌ها از حداقل حقوق خود نيز محروم مي‌شوند.
در همين سال توافقي بين سازمان بهزيستي و سازمان زندان‌ها صورت گرفت که براساس آن قرار بود بچه‌هاي زير 7 سال که در بند زنان در کنار مادرانشان نگهداري مي‌شدند، به بهزيستي سپرده شوند و پس از آزادي مادر، بچه مجدداً در اختيار خانواده قرار بگيرد. براساس اين توافق، ديگر کودکان 2 سال به بالا حق ماندن در زندان را نداشتند، اما اين توافق‌نامه نيز به صورت محدود اجرايي شد و در بسياري از زندان‌ها مشاهده مي‌شد که اين اتفاق رخ نمي‌دهد.
سال 88 مرکز امور زنان رياست‌جمهوري وقت تدبير ديگري براي کاهش مشکلات کودکان زندان انديشيد و پيشنهاد راه‌اندازي مهدکودک در مجاورت زندان زنان را مطرح کرد. بر اين اساس تفاهم‌نامه‌اي بين سازمان زندان‌ها و سازمان بهزيستي با عنوان «سراي مهر» منعقد شده که براساس آن در مجاورت زندان زنان، مهدکودک‌هايي براي نگهداري از فرزندان زندانيان احداث شود.
مهرماه سال 91 همايون هاشمي؛ رييس سازمان بهزيستي وقت اعلام کرد که بهزيستي منتظر مجوز سازمان‌ زندان‌ها براي احداث مهد کودک در مجاورت زندان زنان است، اما اين مسئله کار پيچيده‌اي است و طرحي نيست که تنها به دست سازمان بهزيستي انجام شود و از آن‌جايي‌که بحث زندان زنان مطرح است، موضوع داراي بار امنيتي و حراستي مي‌شود. با اين حال، اين طرح در دولت دهم اجرايي نشد و در دولت يازدهم معاونت امور زنان و خانواده دوباره وعده پيگيري اين طرح را مطرح کرد.
دي ماه سال جاري رحيم مطهرنژاد؛ مديرعامل بنياد تعاون زندانيان از پروژه ساخت مهدکودک در ندامتگاه زنان شهرري بازديد کرد و از بهره‌برداري آن در دهه فجر خبر داد. 21 بهمن ماه هم‌زمان با دهه فجر نيز دکتر الهام امين‌زاده؛ معاون حقوقي رييس‌جمهور و شهيندخت مولاوردي؛ معاونت رييس‌جمهور در امور زنان و خانواده، اين پروژه را افتتاح کردند.
مهدکودک فوق در زميني به مساحت 580 متر مربع در داخل زندان و در دو طبقه ساخته شده است. طبقه اول اين مهد شامل شيرخوارگاه، رختکن، سرويس حمام، آشپزخانه، سالن چند منظوره و حياط مرکزي داخلي و طبقه دوم آن شامل خوابگاه، اتاق بازي، حمام و سرويس بهداشتي است. دو حياط مجزا يکي در داخل ساختمان به متراژ 240 متر مربع و ديگري بيرون از مهد به وسعت 150 متر مربع نيز ساخته شده است.
افتتاح اين مهد کودک پس از سال‌ها وعده و وعيد مسئولان در اين خصوص، مي‌تواند روزنه اميدي باشد تا زندان‌هاي ديگر کشور نيز به اين مهم توجه کنند و ساختن مهدکودک در مجاورت زندان زنان تنها محدود به ندامتگاه شهرري نشود.