به گزارش عدالت خواهان گلستان"نزدیک به پنج ماه از توافق هسته ای با همه ضعف و قوت ها و ابهاماتش می گذرد. توافقی که بسیاری آن را پیروزی دیپلماسی بر جنگ خواندند، با این حال رجز خوانی ها و دعاوی مختلف بر سر برنامه هسته ای ایران هنوز تمام نشده است.
در زمان اجرای تعهدات دوطرف برجام و پس از حوادث تروریستی سن برناردینو و پاریس، کنگره آمریکا تصمیم گرفت اجرای قانون سفر بدون ویزا به آمریکا (Visa Waiver Program) را برای 1- کسانی که تابعیت ایرانی داشته باشند و 2- افرادی که از اول مارس 2011 به هر دلیل به ایران سفر کرده باشند، متوقف کند. این اقدام را خیلی از تحلیلگران از جمله تیم مذاکره کننده ایرانی نقض برجام دانستند.
درمقابل اعتراضات ایران به نقض برجام، تنها اقدام جان کری، نوشتن نامه ای خطاب به تیم هسته ای ایران بود. جان کری سعی کرد در این نامه توانایی دولت آمریکا در اجرا نکردن مصوبه کنگره را مایه اطمینان طرف ایرانی جلوه دهد؛ حال آنکه این مصوبه به امضای اوباما رسیده است.
"جان آلن گی" تحلیلگر غربی طی مقاله ای در نشنال اینترست دلیل نامه کری را ترس از عقبگرد ایران دانسته می گوید: «همانطور که رئیس جمهور حسن روحانی اعلام کرده توافق در ماه کنونی تقویم ایرانی ها و اواخر ژانویه اجرایی می شود و تحریم ها لغو خواهد شد. پس این دیوانگی است که دولت در چنین روزهای حساسی دست به این قبیل اقدامات بزند و نامه کری هم به احتمال زیاد برای جلوگیری از آسیب های مخرب این بحث بر توافق، نوشته شده است.» (اصل مقاله را می توانید از اینجا بخوانید)
"شیرین هانتر" استاد دانشگاه جورج تاون در سایت "لوب لاگ" ضمن هشدار نسبت به اینکه نباید مخاطب این مصوبه را به اشتباه فقط آمریکا دانست نوشت:«این [مصوبه کنگره] یک راه غیرمستقیم برای محدود کردن روابط اقتصادی آینده میان ایران و اروپا است. با در نظر داشتن این واقعیت که اروپایی ها منافع اقتصادی بیشتری در مقایسه با ایالات متحده در ایران دارند، مسئله ویزا می تواند تاثیری ویژه بر تمایل اروپایی ها به گسترش روابط اقتصادی با ایرانی ها پس از لغو تحریم ها داشته باشد.» (اصل مقاله را می توانید از اینجا بخوانید)
یک نکته ظریف نیز که به توافق برجام برمیگردد و این روزها کاربرد دارد این است که اگر ایران نقض عهد کند، یا حتی اگر ادعا شود ایران نقض عهد کرده است، تحریمها اتوماتیک برخواهد گشت و اگر آمریکاییها و اروپاییها نقض عهد کردند، «زمینهای» میتواند باشد که ایران شاید بر اساس این زمینه، اجرای «بخشی یا همه»تعهدات خود را متوقف بکند شاید هم نکند. رویکرد و عملکرد دولت یازدهم بعد از 18 دسامبر، به ما میگوید دولت نمیخواهد قانون ویزا را زمینهای برای توقف تعهدات خود قلمداد کند و بهسرعت در حال اجرای برجام است.
در مقابل این اقدامات، مقامات آمریکایی اعلام کرده اند که ایران زودتر از آنچه که انتظار می رفت به سوی عملی کردن تعهدات خود پیش رفته است.
در اینکه این اقدام آمریکا نقض برجام بوده بین همه کارشناسان توافق نظر وجود دارد و حتی عراقچی معاون وزیر خارجه به این مطلب اذعان کرده است.
اما آنچه جای تامل دارد این است که آیا نامه تشریفاتی جان کری مصوبه کنگره را باطل کرد؟
بسیاری از کارشناسان معتقدند قانون ویزا یک ضربه آزمایشی برای سنجش رویکرد ایران در قبال این قبیل اقدامات است. اگر در برابر آن برخورد شایسته -که همان تعلیق اجرای برجام و منوط کردن آن به تعلیق بند 203 قانون CAA توسط اوباماست- صورت نگیرد، تحریمهای بعدی و نقض عهدهای بعدی درراه است.
باید به این سوالی که اکنون در ذهن بسیاری نقش بسته است پاسخ گفت که آیا توافق هسته ای هم به سرنوشتی مانند بیانیه الجزایر در سال 1981 دچارخواهد شد.
آیا می توان انتظار داشت دولت واکنش قاطعی داشته باشد یا نسبت به اجرای آن به طرف مقابل هشدار بدهد یا حتی پا را فراتر نهاده و اقدام متقابل انجام دهد! یا اینکه مثل همیشه به سخنان کلی سخنگوی وزارت خارجه بسنده خواهد کرد
