به گزارش پایگاه عدالت خواهان"با رشد روز افزون جمعیت یکی از اهداف مهم دولتها تحقق امنیت غذایی برای جامعه مورد نظر است در این میان یکی از عملیات مهم برای تحقق امنیت غذایی و رسیدن به کشاورزی پایدار حاصلخیز کردن خاک است.
متأسفانه در سالهای اخیر به دلیل مشکلات اقتصادی در بخش کشاورزی و استمرار تولیدات محصولات کشاورزی، خاک کشور از جمله گلستان از مواد غنی فقیر شده است چرا که در این سالها برای بازسازی خاک به آن فرصتی نداده شده است تا خود را برای نیاز گیاه بازسازی کند.
در واقع در این سالها کشاورزان ما بر اساس قاعده و برنامهریزی متناسبی به خاکها کود تزریق نکردهاند از اینرو امروز بخش کشاورزی با چالش مهمی به نام بحران خاک مواجه شده است در حالیکه استفاده متناسب از کودها به خصوص کودهای آلی به جای کود شیمیایی میتواند مواد مغذی و غنی را به خاک بازگرداند با این وجود کشاورزان گلستانی عدم صرفه اقتصادی کشاورزی در سالهای اخیر را یکی از دلایل استفاده از کودهای شیمیایی و کاهش تمایل برای استفاده کودهای آلی عنوان میکنند.
مصرف کودهای آلی نیازمند فرهنگسازی است
یک کشاورز گلستانی در همین رابطه در گفتوگو با خبرنگار فارس از گرگان، گفت: در سالهای گذشته قیمت کود شیمیایی افزایش پیدا کرده است از اینرو کشاورزان از این نوع کودها کمتر استفاده میکنند از طرفی قیمت کودهای آلی و ارگانیک در بازار بالاست و برای ما مقرون به صرفه نیست از این نوع کودها خریداری کنیم.
این کشاورز گلستانی ادامه داد: اگر چه با استفاده از کودآلی میتوان محصولات سالمتری را تولید کرد اما این بازه زمانی بلندمدت است و کشاورز با شرایط اقتصادی موجود و مشکلات بیشمار برای کشت محصول نمیتواند این بازه زمانی را تحمل کند و گاه برای پوشش هزینهها و برای رسیدن زودتر به مرحله برداشت مجبور است از کودهای شیمیایی استفاده کند.
از سویی دیگر دبیرخانه کشاورز استان معتقد است فرهنگسازی در نوع و مقدار مصرف کود میتواند بسیاری از مشکلات در بخش تولیدات کشاورزی و مشکلات مربوط به خاک را رفع کند.
علیقلی ایمانی با بیان اینکه کشاورزان باید مصرف بهینه کود را در الویت برنامههای خود قرار دهند در گفت و گو با خبرنگار فارس از گرگان اظهار کرد: یکی از مهمترین مشکلات در بخش کشاورزی نه تنها در گلستان بلکه در کل کشور این است که کشاورز بدون آنالیز خاک و نیاز گیاه هر نوع کود را مصرف میکند که این شیوه مصرف کود برای گیاه و خاک مسمومیت ایجاد خواهد کرد بنابراین لازم است دولت با ارائه یارانه به کشاورز آنها را تشویق کند تا آزمون خاک را در مزارع خود انجام دهند و بر اساس نیاز خاک نوع گیاه کشت و بر این اساس کود مصرف شود.
وی اضافه کرد: در راستای تولید محصول سالم باید به سمت جایگزینی کودهای آلی به جای کود شیمیایی رفت.
دبیرخانه کشاورز استان گلستان در پاسخ به سؤال خبرنگار فارس که جهاد کشاورزی چه اقداماتی برای مصرف بهینه کود اتخاذ کرده است، گفت: توصیه وزارت جهاد کشاورزی به صورت عام است و مزارع با هم تفاوت دارد از اینرو خاک باید توسط زارع تجزیه شود چرا که جهاد نمیتواند از تمام مزارع کشاورزان نمونه خاک بگیرد و تجزیه انجام دهد.
ایمانی افزود: از آنجایی که وظیفه ذاتی جهاد متولی تولید است میتواند تنها مکانیسم را طراحی کرده تا نهادههای تولید به اندازه و بهینه مصرف شود.
خاکهای گلستان عاری از مواد آلی
به گفته کارشناسان جهاد کشاورزی استان گلستان با افزایش تحریمها در سالهای اخیر مصرف کود شیمایی در کشور و در استان کاهش یافته است در گذشته واردات کود فسفاته در کشور زیاد بود و بالطبع کشاورزان به دلیل ارزان بودن و در دسترس بودن از این نوع کود استفاده زیادی میکردند اما نتیجه این افزایش مصرف بیقاعده کود، چیزی جز مسمومیت خاک و کاهش شدید مواد آلی خاک نبود.
به گفته مدیر زراعت جهاد کشاورزی گلستان بر اساس نتایج حاصل از آزمون خاک مزارع در استان که سال گذشته گرفته شده بود مواد آلی خاک از جمله پتاس و فسفر به شدت کاهش پیدا کرده است.
محمدرضا عباسی با بیان اینکه در شمال کشور به خصوص گلستان بحران موادآلی خاک وجود دارد، اظهار کرد: گیاه موجود زنده است و برای رشد نیاز به مواد غذایی و خاکی که بتواند این نیاز را تأمین کند، دارد.
وی افزود: با هر برداشت محصول مواد آلی خاک نیز همراه آن برداشت میشود بنابراین برای پایداری در بخش کشاورزی باید مواد آلی به خصوص پتاس و فسفر را مجدد به خاک تزریق کرد در هر تن برداشت گندم 30 کیلوگرم فسفر و 25 کیلو پتاس از خاک برداشت میشود و اگر این مواد به خاک بازگردانده نشود با یک فاجعه در بخش کشاورزی مواجه خواهیم بود.
وی با بیان اینکه فقر غذایی و فرسایش خاک بلای جان خاک ایران است، اضافه کرد: برای تشکیل یک لایه خاک به میلیونها سال وقت نیاز است بنابراین با استفاده از کودهای آلی به جای کود شیمیایی میتوان از روند نابودی خاک جلوگیری کرد.
وی مصرف کود آلی در سطوح ملی را نامناسب بیان کرد و گفت: در حالیکه باید در سال 3 میلیون و 600 هزار تن کود آلی در مزارع کشور استفاده شود اما این رقم معادل یکمیلیون و 400 هزار تن است و یکی از دلایل کاهش عملکرد محصولات به خصوص محصولات استراتژیک در سالهای اخیر به عدم استفاده متناسب از کودها باز میگردد.
مصرف بهینه کود موجب افزایش عملکرد در هکتار میشود
یک کارشناس کشاورزی در استان گلستان یکی از عوامل در افزایش تولید محصولات کشاورزی را استفاده از کودهای ریزمغذی بیان کرد و گفت: مصرف بهینه کود باعث افزایش عملکرد در هکتار، افزایش کیفیت محصولات کشاورزی، عدم آلودگی محیط زیست و کاهش تجمع موادآلاینده میشود.
مهدی فلاح با بیان اینکه حدود 60 درصد از عملکرد هکتاری محصولات کشاورزی تابع مصرف کود است، اضافه کرد: 95 درصد کودهای مصرفی کشور را فقط کودهای نیتروژنی و فسفاتی تشکیل میدهد در حالیکه برای رشد گیاه به عناصر دیگری نیاز است.
وی بیان کرد: به ازای برداشت عناصر غذایی از خاک باید عناصر لازم و ضرری را به آن بازگرداند به عنوان مثال به ازای برداشت دو تن کلزا در هکتار باید عناصری همچون روی و فسفر به خاک برگردانده شود تا کیفیت خاک حفظ و ذخایر آن کاهش نیابد.
کارشناس کشاورزی ناچیز بودن فراهمی قابل دسترس عناصر ریزمغذی در خاک، وجود خاکها غالبأ آهکی با ph بالا، عدم تعادل بین عناصر، مصرف بیرویه کودهای شیمیایی، آبهای کربناته و بیکربناته و مواد آلی ناچیز را از دلایل مهم کمبود عناصر غذایی در خاک بیان کرد و گفت: یکی از سرمایههای بزرگ در هر جامعه آب و خاک محسوب میشود بنابر این باید در حفظ این سرمایههای عظیم از هیچ تلاشی فروگذار نکرد استفاده از کودهای شیمیایی ضمن شیوع برخی از بیماریهای عملکرد محصولات را کاهش و موجب فقر خاک خواهد شد پس برای پایداری تولید و حفظ حاصلخیزی خاک و سلامت محیط زیست باید در میزان مطلق و نسبی عناصر غذایی تعادل داشت و توسعه و مصرف کود آلی را جزو برنامههای اصلی بخش کشاورزی قرار گرفته شود.
بر اساس این گزارش با توجه به سیاستهای افزایش جمعیت در کشور باید برای تأمین غذایی نسل آینده نیز تدابیری اندیشیده شود کشاورزی بزرگترین فعالیت است که انسان میتواند در راه امنیت غذایی انجام دهد از سویی نباید این موضوع مورد غفلت واقع شود که فعالیتهای کشاورزی باید در جهت پایدار گام بردارد به طور قطع نخستین قدم در داشتن کشاورزی پایدار، وجود خاک حاصلخیز است با حذف این عامل مشکلات زیادی پیش روی جوامع انسانی خواهد بود چرا که یکی از فاکتورهای مهم و اساسی برای تولید محصولات کشاورزی خاک است و اگر خاک حاصلخیز با مواد مغذی آن فراهم نباشد محصولی نیز به دنبال آن به وجود نخواهد آمد و این عامل امنیت غذایی منطقه را به خطر خواهد انداخت.
