اهداف سفر الجبیر به بغداد؛ دو پیشنهاد وسوسه‌انگیز سعودی‌ها به دولت عراق/ از تهدید برای ادامه همکاری با ایران و مقاومت تا میانجگری برای ارتباط با ایران!

به گزارش پایگاه عدالت خواهان" «عادل الجبیر»، وزیر خارجه عربستان سعودی شنبه گذشته به «بغداد»، مرکز عراق سفر کرد. وی به محض ورود به پایتخت عراق مورد استقبال رسمی «ابراهیم الجعفری»، همتای عراقی خود قرار گرفت و پس از آن عازم دفتر «حیدر العبادی»، نخست وزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح عراق شد تا با وی در خصوص آخرین تحولات عراق، منطقه و روابط میان بغداد و ریاض بحث و تبادل نظر کند.

 

عادل الجبیر در جریان دیدار خود با نخست وزیر عراق، پیروزی ها و دستاوردهای اخیر نیروهای مشترک عراق در نبرد با داعش در شهر «موصل»، مرکز استان «نینوی»، در شمال عراق را به وی تبریک گفت و مدعی حمایت ریاض از بغداد در بازگرداندن ثبات به نقاط مختلف عراق شد.

 

پر واضح است که وزیر خارجه عربستان سعودی تنها برای تقدیم تبریک پیروزی های نیروهای عراقی و اعلام آمادگی برای ایجاد ثبات در کشوری که ریاض از عوامل اصلی بی ثباتی آن است، به بغداد سفر نکرده و این سفر، بدون شک با هدف و یا اهداف خاصی انجام شده است.

 

 

 

سفر وزیر خارجه سعودی به عراق در شرایط بسیار حساسی صورت گرفته و در برهه زمانی انجام شده که نیروهای عراقی به عملیات گسترده و بزرگ خود جهت آزادسازی موصل درحالی ادامه می دهند که چندی پیش موفق شدند، محور شرقی شهر موصل را از اشغال داعش آزاد کنند و هم اکنون عملیات آزادسازی محور غربی با سرعت چشمگیری در حال انجام است.

 

 

 به نظر می رسد، دلایل متعدد و در عین حال بسیار مهمی در پس سفر غیر منتظره و غافلگیرکننده عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان سعودی به بغداد وجود داشته که آل سعود را واداشته تا وزیر خارجه اشان را پس از 14 سال راهی بغداد کنند.

 

 

برخی از تحلیلگران بر این باورند، یکی از مهمترین دلایل سفر الجبیر درخواست از بغداد برای جدا شدن از محور ایران و پیوستن به محور آمریکا در منطقه است. به نظر می رسد، یکی از محورهای گفت و گوی وزیر خارجه عربستان با همتای عراقی خود و نخست وزیر عراق، استفاده از سیاست هویج و چماق برای جدا کردن بغداد از محور ایران است، چون بر هیچ کس پوشیده نیست که باقی ماندن عراق در جمع محور مقاومت و در کنار ایران، تا چه انداره برای ارتجاع عربی زیان بار خواهد بود.

 

چه بسا این آخرین تلاش آمریکایی ها به دست عربستان سعودی برای جدا کردن عراق از محور ایران باشد، چون پیش تر شاهد تماس های «دونالد ترامپ»، رئیس جمهوری آمریکا با نخست وزیر عراق خواسته های او و پاسخ های حیدر العبادی به کاخ سفید و در ادامه سفرهای ناگهانی و بی خبر مقامات آمریکایی به بغداد بودیم که همگی بدون نتیجه بود.

 

 

 

 

از سوی دیگر، برخی از صاحبنظران مسائل منطقه تاکید می کنند، سفر وزیر خارجه عربستان به بغداد چیزی جز برداشت درست سعودی ها از تحولات میدانی و امنیتی جاری در عراق و بازتاب های آن بر معادلات و موازنه های قدرت در منطقه نیست که همگی به زیان عربستان، مهمترین و بزرگترین حامی و پرورش دهنده تروریسم تکفیری در منطقه است، به همین منظور ریاض با درک شرایط و میزان تاثیر گذاری خود در مرحله آینده منطقه که باید آن را مرحله «پسا داعش» نامید، تلاش دارد، جایی برای خود در معادلات و موازنه های آینده باز کند.

 

بر این اساس، نباید انتظار بهبود مناسبات دو طرف و یا گسترش آن را داشت، چون بر هیچ کس پوشیده نیست، عراق چه لطمات و ضربات سنگینی از عربستان و حمایت هایش از گروه های تروریستی فعال در این کشور متحمل شده، این موضوعی است که سعودی ها نیز به آن واقف هستند، در غیر این صورت پس از 14 سال وزیر خارجه خود را راهی بغداد نمی کردند.

 

- پایان دادن به نوار ناکامی های منطقه ای و از دست دادن مناطق نفوذ

لذا ریاض تلاش می کند، با توسل به رویکرد عراق در منطقه که همواره اعلام کرده، تلاش می کند، در قبال پرونده های منطقه ای بی طرفی و فاصله یکسان خود با طرف های درگیر در این پرونده ها را حفظ کند، این ظن و گمان را در سعودی ها ایجاد کرده که با استفاده از این رویکرد بار دیگر روزنه نفوذی برای بازگشت به جایگاه گذشته اش باز یابد.

 

شرایط زمانی برای ریاض بغرنج تر می شود که شاهد بود، در سفر اخیر «حسن روحانی» به کشورهای حوزه خلیج فارس عمان و کویت چگونه خواستار گسترش مناسبات خود با تهران شده بودند. علاوه بر اینکه سفر الجبیر به بغداد بیش از هر چیز یادآور ناکامی تلخ سعودی ها در لبنان و پیروزی حزب الله و ایران در این کشور بود و وزیر خارجه عربستان تلاش می کند، مانع تکرار آن شود.

 

 

حمایت مالی و نظامی از تروریسم تکفیری در سوریه و عراق و ورود به جنگ مستقیم نظامی علیه یمن، در کنار سقوط قیمت نفت، عربستان را درگیر رکود و بحران اقتصادی کمرشکنی کردند و درحالی که پرونده برخی از بحران های منطقه ای مانند عراق و سوریه درحال بسته شدن است و این کشورها برای بازسازی خرابی ها نیازمند سرمایه گذاری های خارجی هستند، برخلاف ایران که اولین شانس حضور در مرحله بازسازی و آبادانی خرابی های پس از جنگ را دارد، برای عربستان هیچ شانسی نمی توان متصور بود و این ضربه ای سنگین برای اقتصاد پوسیده و درحال فروپاشی سعودی خواهد بود، لذا عربستان تلاش دارد، از دروازه بغداد روزنه ای برای تشکیل ائتلاف های جدید منطقه ای و مشارکت در این بازسازی ها بیابد.

 

 

اینکه ایران دارای روابط گسترده و بسیار نزدیک با عراق و دیگر کشورهای منطقه باشد، به هیچ وجه مورد پذیرش سعودی ها نیست، لذا تردید نداریم، یکی از اهداف سفر عادل الجبیر به بغداد، دادن هشدار درباره میزان نفوذ ایران در عراق و متوقف کردن این روند است. درحالی که باید بداند، بغداد در برابر این اقدامات سعودی ها دست بسته نخواهد بود، به ویژه آنکه از اهداف و سیاست های آل سعود در این کشور و تحرکات آنها در کردستان و دامن زدن به خواسته های کُردها مبنی بر جدایی از دولت مرکزی به خوبی آگاه است.

 

افق های پیش روی بغداد – ریاض
اگرچه یکی از مهمترین پیام های سفر عادل الجبیر به بغداد ابراز تمایل ریاض به گشودن صفحه ای جدید در مناسبات بین دو کشور و توسعه و گسترش این مناسبات در تمام سطوح و حوزه هاست، اما نگاهی گذرا به چالش ها و اختلاف دیدگاه ها و رویکردهای موجود بین دو طرف تاکید می کند که نباید انتظار افق های روشن در آینده مناسبات دو کشور داشت، نگاه طایفه ای مذهبی عربستان، دخالت در مسائل داخلی عراق، اختلاف در رویکردهای سیاسی منطقه ای و بین المللی، واگرایی در منافع و اهداف داخلی و خارجی، پیشینه و سوابق جنایت بار سعودی ها در عراق و غیره همه مسائل و موضوعاتی هستند که با یک سفر مقام سعودی حل نخواهد شد و پایان نخواهد یافت، به ویژه آنکه بسیاری از محافل عراقی درباره اهداف و نیات سعودی ها در آینده ابراز تردید بسیار دارند و این سفر را هیچ گاه حمل بر گشوده شدن صفحه ای جدید در روابط دو کشور ارزیابی نمی کنند.