به گزارش عدالتخواهان گلستان"،رهبر معظم انقلاب بارها و بارها نسبت به اجرای تعهدات دولت گذشته در دولت فعلی به ویژه در خصوص اتمام پروژه های مسکن مهر به دولت تذکر داده و برای عمل به آن تأکید فرموده اند. اما علیرغم تمام این دغدغه ها و تأکیدات و با وجود اینکه تنها یک سال از عمر دولت یازدهم باقی مانده است بسیاری از پروژه های مسکن مهر به کندی پیش می رود و در برخی از مناطق یا تعطیل شده و یا به دلیل عدم اتصال انشعابات، تحویل داده نشده است.
دولت به تعهدات خود در پروژه مسکن مهر عمل نکرده و بسیار عقب تر از زمان به سر می برد، حتی برخی از مصوبات دولت قبل را هم باطل کرده است. به طوری که باوجود بخشنامه دولت قبل مبنی بر افزایش باز پرداخت اقساط تسهیلات از ۱۵ سال به ۲۰ سال براساس جدید ترین اخبار این مدت با کاهش یک ساله به ۱۴ سال رسیده است. این در حالی است که اکثر دارندگان مسکن مهر از اقشار ضعیف جامعه هستند و توان پرداخت اقساط بالا را ندارند.
از طرفی دولت مسکن مهر را مشکل زا عنوان کرده و طرحی به نام «مسکن اجتماعی» را برای جایگزنی آن مطرح می کند و این هم درحالی است که تا به امروز مسکن اجتماعی هم به نقطه قطعی نرسیده است. در همین خصوص با دکتر«بهنام ملکی» اقتصاددان مطرح کشور به گفتگو نشسته ایم. این مصاحبه را پیش رو دارید.
*عملکرد دولت در حوزه مسکن به ویژه مسکن مهر را چطور ارزیابی می کنید؟ و دلیل این همه تاخیر در اتمام آن را چه می دانید؟
ببینید مسکن مهر اگر اساسش بر مبنای آمایش سرزمینی اجرا می شد و شده قابل دفاع است، خارج از آمایش سرزمینی قابل دفاع نیست چرا که تنها تبدیل سرمایه به سنگ و گچ است. ما باید ببینیم که چقدر در این حوزه نیاز داریم و چقدر ضرورت دارد که سرمایه ها را به این سمت سوق دهیم؟ بنده تصورم این است که مسکن مهر در کنار حاشیه بخشی از کلان شهرها خودش باعث می شود که کلان شهرها بزرگتر شوند و مشکلات جدیدی برایشان ایجاد شود اگرچه یک مشکل حل می شود چنانچه مثلی داریم که عنوان می کند «ابروشو خواست درست کند چشمشو زد کور کرد».
درست است که با اجرای پروژه مسکن مهر یک مشکل یعنی خانه دار کردن اقشار ضعیف جامعه حل می شود اما اگر این طرح در فضاهای مناسب شکل نگیرد خودش می تواند بحران کلان شهرها را بیشتر کند. کما اینکه به نظر میرسد که مهاجرت و تمرکز جمعیتی و خیلی مشکلات دیگر را نیز پیچیده تر می کند.
ولی اگر در مناطق مرزی و مناطق خالی از سکنه، مسکن مهر را توسعه بدهیم یعنی به آمایش سرزمین توجه کنیم مشکلی را سبب نخواهد شد. دولت این اشتباه را مرتکب شد که برای پاسخ دادن به یک نیاز اجتماعی در خیلی جاها کنارکلان شهرها مسکن مهر را دایر کرد. اما یک اشکالات جدیدتری رخ داد؛ اینکه سندهایش قابل نقل و انتقال است خودش مشکل را تشدید می کند. یعنی پروژه ای که برای کمک به قشر ضعیف کلید خورد را در وادی دلالی می اندازد در حالیکه عدم واگذاری سند خودش میتوانست ترمزی برای حل این مشکل باشد.
*فکر می کنید برای تکمیل پروژه های مسکن مهر چه مقدار زمان و هزینه های مالی نیاز است که دولت یازدهم بتواند پس از سه سال که گام مؤثری برای اتمام آن بر نداشته؛ پروژه های مسکن مهر را به سرانجام برساند؟
این سؤال را می بایست از متولی های مربوطه اش بپرسید که چقدر زمان و منابع مالی نیازاست اما آنچه مسلم است منابعی که به سمت مسکن مهر رفت اگر در مراکز تولیدی و در جهت توسعه تولید خصوصا توسعه تولیدات دانش بنیان می رفت؛ آن هم با رعایت عدالت سرزمینی در مناطقی که کم جمعیت بوده یا خالی از سکنه است، شرایط مناسبی ایجاد می شد و یک سری سکونتهای انسانی آدر آن مناطق پایدار می شدند یا حتی واز تخریب یکسری روستاها و شهرهای کوچک جلوگیری می شد.
ولی اکنون کلی از نقدینگی کشور به این سمت سوق پیدا کرده است. تقریبا برخی از پروژه ها هم بلا مصرف باقی مانده اند، افراد به هوای اینکه آن را بفروشند در آن سرمایه گذاری کردند ولی به سبب مشکلات و زیر ساخت هایی که دارد بلا استفاده مانده است و قاعدتا بایستی در انتخاب این مناطق تجدید نظرهایی صورت بگیرد.
اگر این پروژه ها در حدی که متناسب با عدالت سرزمینی باشد و از تمرکزگرایی جمعیت در کلان شهر ها جلوگیری کند و دولت هم برای اتمام آن مساعدتهایی کند تا به ثمر برسد، خوب است .در غیر این صورت با توجه به فشارهایی که وجود دارد و همه تمرکز روی اطراف کلان شهرها وجود دارد خود اشکالات قابل توجهی ایجاد می کند که هر چقدر زودتر مهار شود بهتر است تا اینکه به غده های چرکین تری تبدیل شود.
*به نظر شما علت کندی پروژه های مسکن مهر در دولت یازدهم چه بود؟ بعضی از کارشناسان معتقدند که علت اینکه دولت یازدهم پروژه مسکن مهر را ادامه نداد به خاطر مخالفت با دولت قبل بوده است؛ نظر شمادر این زمینه چیست؟ و آیا پروژه مسکن اجتماعی که در دولت یازدهم مطرح شد می تواند جایگزین مسکن مهر باشد یا خیر؟
بنده روی این بحث های سیاسی اشراف ندارم ولی آنچه مسلم است مسکن مهر حجم زیادی از نقدینگی را در کشور دامن زد، چنانچه بخشی از مشکلات و بی انضباطی های پولی به مسکن مهر اختصاص داشت ولی آن قسمتی که مطابق آمایش سرزمین بود، توجیه پذیر است.
به لحاظ عدالت اجتماعی مسکن مهر یک حرکت قابل قبول بود اما از نظر عدالت اقتصادی به هیچ وجه ایجاد مسکن مهر در کلان شهرها به مصلحت اقتصادی نبوده و نخواهد بود، چرا که این می تواند کلان شهرها را با بحران ها و گسترش های بیشتری روبرو کند.
اگر دولت یازدهم مسکن مهر را در مناطقی مثل مناطق کوچک ادامه دهد خیلی مشکل ساز نخواهد بود اما اگر بخواهد در کلان شهرها آن را بسازد همانند گذشته عدم تعادل های جمعیتی را بیشتر می کند، مناطق کوچک و روستایی را بیشتر تخریب کرده و کلان شهر ها را حجیم تر می کند.
بنابراین بایستی جایی از این تصمیم گیری های شتاب زده سیاسی پرهیز کنیم و تصمیم گیریهای بلند مدت اقتصادی جایگزینش کنیم. ما باید به سمت روستا شهری و قطب های توسعه آب و خاک برویم همچنین ساخت مسکن مهر را در حواشی شهرک های صنعتی ادامه دهیم.
*به نظرتان مسکن اجتماعی می تولند جایگزین مسکن مهر باشد یا خیر؟
ببینید باید دقیقا در نظر بگیرید که آیا این طرح مطابق آمایش سرزمینی بوده است یا خیر؟ آمایش سرزمینی یعنی استعداد مناطق به لحاظ آبادانی در نظر گرفته شود که همه جای سرزمین به سمت آباد شدن برود نه اینکه تمرکز به یک سمت کشیده شود. چنانچه الان شاهدیم وقتی از تهران به مشهد می رویم چقدر ما بین راه مناطق کویری و خالی از سکنه وجود دارد.
آیا این ظلم نیست که در این مناطق سرمایه گذاری صورت نمی گیرد، پولی وارد نمی شود و همه پولها و منابع به سمت تهران سرازیر می شود و همه هم برای حضور در تهران مشتاق هستند. این مسیر انحرافی غلط باید یک جایی قیچی شود؛ اگر مسکن های اجتماعی را بدون توجه به ملاحظات زیست محیطی، آینده نگری و مشکلات اقتصادی رقم بزنیم، آینده مطلوبی در انتظار نخواهد بود چنانچه در حال حاضر همچنانان داریم ضربه تصمیمات غلط پذشته را می خوریم.
بنابراین هر دولتی فقط باید براساس یک سری ملاحظات تخصصی و کار شناسی و از همه مهتر همه جانبه نگری وارد مبحث مسکن چه مهر و چه اجتماعی شود.
*به جاهایی اشاره کردید که مسکن مهر یه جاهایی اشتباه بودو مشکل ساز شد, برخی کارشناسان معتقدند که مسکن مهر از اصل اشتباه بود؛ نظر شما در این زمینه چیست؟
ببینید به طور کلی دخاالت دولت در این حوزه ها قابل قبول نیست. دولت نباید خیلی جاها خودش را درگیر کند همین مسکن مهر به نوعی یک پروژه بزرگ دولتی بود ولی اگر به جای همین نهضتی که در مسکن مهر راه افتاد و سرمایه و منابعی که به سمت آن رفت در بخش های اقتصاد مدرن ودانش بنیان با رعایت یک سری قواعد صرف می شد، مشکلات فعلی را نداشتیم.
