خط لوله مهم و استراتژیک انتقال گاز ایران به پاکستان و هند یکی از راهبردی ترین خطوط انتقال انرژی برای ایران به شمار می رفت که علاوه بر موضوعات اقتصادی، تاثیرات قابل توجه راهبردی – استراتژیک برای ایران و حضور ایران در منطقه داشت.
اهمیت این خط لوله انتقال گاز ایران به حدی بود که امریکا را به اصلی ترین مخالف احداث آن مبدل کرد به نحوی که علاوه بر تهدید پاکستان مبنی بر اعمال تحریم در صورت حضور در این خط لوله، به طراحی خطوط لوله جایگزین نیز مبادرت کرد، چرا که امریکا احداث این خط لوله را به معنای وابستگی شبه قاره به انرژی ایران و تاثیر آن بر مناسبات پیچیده خاورمیانه و منطقه آسیا تلقی می کرد.
با این حال و در شرایط پیچیده تحریم، قرار داد احداث این خط لوله در اسفندماه 91 میان روسای جمهور ایران و پاکستان امضاء شد، اما کمتر از یکسال بعد و با روی کار آمدن دولت روحانی، بنا بر تدبیر به کار گرفته شده از سوی بیژن زنگنه، این قرار داد در مهر ماه 94 لغو شد تا عملا یکی از مهمترین دستاوردهای راهبردی ایران در حوزه انتقال انرژی، با همت ژنرال های نفتی دولت تدبیر و امید ناکام بماند.
این درحالی بود که طبق توافقات قرار بود ایران مبلغی بین 200 تا 500 میلیون دلار برای احداث این خط لوله در پاکستان به این کشور وام اختصاص بدهد تا هر چه سریعتر این پروژه عملیاتی شده و خط لوله صلح به بهره برداری برسد.
اما نکته قابل توجه آنجاست که دو سال پس از خالی کردن عرصه توسط ایران، قطر براحتی خود را جایگزین ایران کرده و اکنون دیگر سفر روحانی برای احیاء قرارداد و یا فروش گاز به پاکستان هم تاثیری برای جبران این خطای استراتژیک و راهبردی ندارد.
در همین زمینه نشریه «نچرال گس یوروپ» با اشاره به سفر دو روزه «حسن روحانی» رییس جمهور ایران به پاکستان نوشت: روحانی قبل از عزیمت به پاکستان گفته بود که ایران میتواند نیازهای انرژی پاکستان به ویژه گاز و برق را تامین کند اما هنگام نشست خبری نه تنها هیچ اشارهای به این موضوع نشد بلکه این سفر حتی یادداشت تفاهمهای مبهمی که وی در سفر اخیرش به اروپا به ارمغان آورد را نیز در پی نداشت.
بر این اساس،پاکستان باید قادر به صدور گاز ایران به اندازه 22میلیون متر مکعب در آغاز سال 2015 میشد اما هنوز لوله کشی در خاک این کشور نیز صورت نگرفته است و در این بین با لغو وام اهدایی ایران به پاکستان که 500 میلیون دلار بود و عدم ساخت پایانه گاز ال. ان. جی در بندر گوادر، پاکستان با قطر قرارداد گازی 15 ساله به ارزش 16 میلیارد دلار را در آغاز سال 2016 امضا کرد و این کشور نیز بلافاصله صادرات 3.75 میلیون متر مکعبی گاز ال. ان. جی را به پایانه کراچی آغاز کرد زیرا تاسیسات بندر گوادر تکمیل نشدهاند.
این نشریه در خاتمه با اشاره به ادعای «حمید رضا عراقی» مدیر شرکت گاز طبیعی ایران در زمینه موافقت پاکستان با ساخت 100 کیلومتر خط لوله از بندر گوادر به مرزهای ایران برای واردات گاز نوشت: در جریان سفر روحانی به پاکستان که «بیژن نامدار زنگنه» وزیر نفت ایران نیز همراه رییس جمهور بود هیچ تاییدی در این زمینه در سطح وزرا مشاهده نشد.
نکته مهم آنجاست که امضای قرار داد صلح در آن زمان که ایران تحت تحریمهای شدید و بیسابقه آمریکا قرار گرفته بود، برای ایران می توانست برگ برنده مهمی باشد که اکنون از دست رفته است./رجانیوز
