نویسنده: هنریک سینکیویچ
ترجمه حسن شهباز
ناشر: ماهی، چاپ چهارم ۱۳۹۲
۶۸۷ صفحه
شما میتوانید کتاب «کجا میروی؟» را تا یک هفته پس از معرفی با ۱۰ درصد تخفیف از فروشگاه اینترنتی شهر کتاب آنلاین خرید کنید.
****
«کجا می روی؟» یکی از آثار کلاسیک معروفِ تاریخ ادبیات است که در گونه حماسی نوشته شده و در ایران نیز همانند بسیاری از کشورها خوانندگان فراوانی داشته است. این موفقیت و استقبال از این رمان در چند نسل تداوم داشته و تا به امروز رسیده است. برای این موفقیت در ایران دلایلی چند میتوان یر شمرد. علاوه بر جذابیت های خود رمان به عنوان اثری تاریخی با داستانی حماسی و عاشقانه که پر فراز و نشیب و سرگرم کننده است، ترجمه موفق حسن شهباز که توانسته به زبانی متناسب، برخوردار از ادبیت و البته روان را ارائه کند، اهمیت بسیار داشته است. همچنین باید اشاره کرد به نمایش اقتباس سینمایی این رمان که با استقبال زیادی در ایران روبه رو شد و حتی امروزه نیز اثری محبوب در میان کلاسیک های تاریخی سینما محسوب می شود.
این رمان که در ایران برای نخستین بار در سال ۱۳۳۳ منتشر شد ابتدا با نام هوسهای امپراطور شناخته می شد. انتخاب این نام که البته با محتوای کتاب بیگانه نیست، به نظر ریشه در جذب تعداد بیشتری از مخاطبان داشته باشد.
شهرت این نام تا آنجا بود که اقتباس سینمایی این فیلم نیز با همین نام در ایران نمایش داده شد. فیلم «کجا می روی؟» یا هوس های امپراطور که در سال ۱۹۵۱ در هالیوود توسط مروین له روی ساخته شد که محتوای غنی کتاب و پرداخت سینمایی قدرتمند آن دست به دست هم داده و این فیلم را به یکی از آثار حماسی ماندگار تاریخ سینما مبدل ساخت. پیتر یوستینف در این فیلم به نقش نرون بازی جذاب و فراموش نشدنیای از خود به یادگار گذاشت است.
این رمان تا پیش از انقلاب در چندین نوبت توسط نشر امیرکبیر تجدید چاپ شد، در چاپهای واپسین نشر امیرکبیر مترجم از نام اصلی رمان استفاده کرده بود. ظاهرا حسن شهباز در سال ۱۳۵۳ اصلاحاتی بر روی این ترجمه انجام داده و مقدمه ای کوتاه نیز برای آن نوشت. این مقدمه در چاپ تازه کتاب توسط نشر ماهی که قریب به سه ده بعد به بازار آمده نیز در ابتدای کتاب منتشر شده است.
چاپ تازه این کتاب توسط نشر ماهی در اواخر دهه هشتاد برای نخستین باز منتشر شد. نشر ماهی این کتاب را نیز همانند اعلب آثاری که باز نشر کرده، با کیفیتی به مراتب مقبولتر از گذشته به دست ماطب رسانده است چنان که گویی روحی تازه در کالبد کتاب دمیده و آن را دوباره احیا کرده است. این مهم نه فقط در کتاب پردازی و چاپ نفیس آن که در پیرایش و مرتفع ساختن لغزش هایی که در چاپهای قبلی وجود داشت نیز دیده می شود. بنابراین پربیراه نیست اگر بگوییم چنین مسئله ای در استقبال دوباره از این اثر بسیار تأثیر گذار بوده است و نشر ماهی تاکنون چهار با این کتاب را تجدید چاپ کرده است. از این رمان دو ترجمه دیگر نیز به بازار آمده که آن دو ترجمه نتوانسته اند توفیقی همپای ترجمه حسن شهباز بدست آورنذد.
هنریک سینکیویچ به سال ۱۸۴۶ در لهستان به دنیا آمد. در دانشگاه ورشو ادبیات خواند و از دوران جوانی شروع به نوشتن رمان کرد. هنریک سینکیویچ هنوز به پنجاه سالگی نرسیده بود که بعد از تحقیقات بسیار درباره تاریخ عصر نرون شاهکارش «کجا می روی؟» را نوشت. کتابی در سال ۱۸۹۵ منتشر شد و خیلی زود به اغلب زبانهای زنده جهان ترجمه شد و شهرت بسیاری را برای خالق خود به همراه آورد؛ چنانکه آکادمی نوبل ده سال بعد جایزه نوبل در ادبیات را به این نویسنده اهدا کرد و به موفقیت ادبی او ابعادی جهانی و ماندگار بخشید. او در این زمان ۵۹ ساله بود.
با وجود شهرت جهانی این رمان، دیگر آثار هنریک سینکیویچ حتی آنها که در گونه تاریخی نوشته شده اند، نتوانستند به شهرتی همپای این رمان دست یافته و در واقع نویسنده کجا می روی؟ در میان علاقمندان ادبیات با همین یک کتاب معروف شده و شناخته می شود.
این رمان از منظر ادبی در دسته آثار کلاسیک تاریخی جای می گیرد که قریب به یک دهه پیش از روزگاری که زمزمه های ادبیات داستانی مدرن جهان داستان را در می نوردید نوشته شده است.
از این سبب نسبتی با ادبیات مدرن ندارد و امروزه به عنوان اثری با ساختاری کاملا کلاسیک، با لحنی حماسی، محتوایی تاریخی و سرگرم کننده مورد توجه علاقمندان رمانهای تاریی است. البته ادبیت نثر رمان که حسن شهباز در برگردان آن به فارسی تا حد زیادی موفق بوده از جمله جذبیت های این رمان محسوب می شود تا خوانندگان جدی ادبیات نیز به خواندن آن بی رغبت نباشند. مختصر اینکه کجا می روی پیشنهاد خوبی برای آنهاست که دوست دارند کاری سرگرم کننده بخوانند که هم داستانگویانه و پرکشش باشد و هم اطلاعات ارائه شده در حین داستان بر دانش تاریخی آنها اضافه کند و البته از نثری با کیفیت برخوردار باشد.
داستان این رمان در عصر حکمرانی نرون در روم باستان می گذرد. کلادیوس سزار دروسوس گرمانیکوس معروف به نرون، یکی از خونخوارترین ستمکاران تاریخ است که در حدود چهارده سال بر روم باستان حکومت کرد. او در سال ۳۷ میلادی به دنیا آمده بود. با تلاشهای بسیار مادرش به جانشینی پدرش انتخاب شد و جالب اینکه پس از به قدرت رسیدن مادر خود را کشت. نرون برای حفظ قدرت خود بهای سنگینی پرداخت، البته به حساب دیگران و با ریختن خون مردم بیگناه و حتی اطرافیان خود. در روزگار نرون مردم به قتل و خونریزی های این امپراطور ستمکار عادت کرده بودند. البته در پنج شش سال نخست حکومت او هنوز افراد لایقی در حکومت یافت می شد که با درایت خود، کارها را پیش می بردند اما به تدریج حکومت از این افراد خالی شد. نرون علاوه بر شهوت خونریزی فردی هوسباز نیز بود که درباره این وجه از شخصیت او نیز روایت های گوناگونی شده که در رمان حاضر نیز نویسنده بدان اشاراتی داشته است.
با این حال هنریک سینکیویچ اگرچه در خلال روایت داستان عاشقانه و حماسی به دوران حکومت نرون و نحوه مملکت داری او مفصلا پرداخته است، اما خط اصلی داستن روایتی ست عشق میان سرداری به نام مارکوس وینچیوس و شاهزاده خانمی به نام لیژیا؛ عشقی که حوادث پر فراز و نشیبی را برای این رمان به ارمغان آورده است.
حسن شهباز این رمان را از روی ترجمه انگلیسی آن توسط جرمیا کاترین به فارسی برگردانده است. ترجمه ای که به گفته شهباز نه تنها اصالت رمان را تا حد زیادی حفظ کرده بلکه نقش بسیاری نیز در شناخته شدن آن در جهان داشته است. جذابیت این داستان به حدی است که حتی تماشاگران فیلم نیز پس از دیدن آن، مشتاق خواندن رمان هستند و برعکس.
