به گزارش پایگاه عدالت خواهان"باراک اوباما، رئیس جمهور سابق آمریکا در همان ابتدای کار خود چندین پرونده را در سیاست خارجی کشورش جهت پیگیری و به ثمر رساندن مدنظر قرار داده بود. یکی از این پرونده ها، موضوع هسته ای ایران بود که ابتدا دولت آمریکا با ایجاد اجماعی جهانی با فشار و تحریم های بین المللی برای به تعطیلی کشاندن صنعت هسته ای کشور اقدام کرد و با مقاومت جمهوری اسلامی، راه مذاکره مستقیم را برگزید و نامه نگاری های اوباما با مقامات بلندپایه ایران آغاز شد تا با قدرت نرم به اهداف خود دست یابند.
حسن روحانی با پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری سکان مذاکرات هسته ای را در دست گرفت و کارویژه اصلی دولتش نیز همین مساله شد. تبلیغات و وعده هایی که دولت یازدهم برای توافق هسته ای به راه انداخت بی سابقه بود. اما سیاست دولت اوباما برجای گذاشتن میراث حل پرونده هسته ای ایران در دولتش بود. موضوعی که حتی منتقدان داخلی نیز به آن اشاره کردند و نسبت به خطر برهم خوردن این توافق توسط دولت بعدی آمریکا هشدارهایی دادند، چراکه ضمانت های اجرایی آن ضعیف بود و دولت آمریکا در بدعهدی سابقه طولانی داشت.
به هر حال خطوط قرمز نظام برای توافق هسته ای کاملا مشخص بودند. تحریم های جدید توسط آمریکا به معنای نقض برجام در ایران تفسیر می شد. دونالد ترامپ نیز در کارزار انتخاباتی اش وعده داده بود تا برجام را پاره خواهد کرد! تهدیدی که با هشدار کوبنده مقام معظم رهبری روبه رو شد. ایشان در 25 خرداد سال گذشته در بیاناتی اینگونه به تهدیدات پاسخ دادند: " ما برجام را نقض نمیکنیم لکن اگر طرف مقابل نقض کند که الان نامزدهای ریاست جمهوری آمریکا دارند تهدید میکنند که برجام را پاره میکنیم؛ ما آنرا آتش می زنیم."
در برجام مکانیسم هایی قرار داده شده که دستان ایران را برای انجام اقدامات مشابه طرف مقابل کمتر باز گذاشته ولی کشورهای غربی می توانند به راحتی آن را نقض کنند و کمتر تبعاتی آنها را تهدید کند. این اقدامات به خاطر تعجیلی بود که تیم مذاکره کننده هسته ای ایران در روزهای پایانی مذاکرات انجام دادند و البته این ترس نیز در دولت وجود داشت که پس از ماهها مذاکره در صورتیکه بیشتر مته بر روی خشخاش بگذارند و خواهان امتیازات بیشتری باشند، کل مذاکرات متوقف شود و شکست بخورد. دولت یازدهم به هیچ وجه قصد نداشت تا تنها ثمره عملکرد چندساله اش یعنی توافق هسته ای به خطر افتاد و همین نقطه ضعف بود که طمع را در قدرت های جهانی افزایش داد.
با به سرانجام رسیدن توافق هسته ای، نقاط ضعف آن نیز مشخص شدند. آمریکا بدعهدی هایش را شروع کرد و ایران در آن سو نمی توانست پاسخ درخوری نشان دهد. برهمین اساس بود که یک بازی سیاسی از سوی دولت و رسانه های حامی به راه افتاد تا دستیابی به توافق هسته ای و کلیات و جزئیات آن را به نظام منتسب کنند. حسن روحانی در مراسم 16 آذر در سال گذشته این چنین سعی کرد تا هزینه های برجام را از دولت دور کرده و متوجه مقام معظم رهبری کند:" ما هیچ قدمی در مسئله برجام برنداشتیم مگر آنکه با مقام معظم رهبری مشورت کردیم، جلسه گذاشتیم و ایشان نامههای مکتوبشان است نامههایی که به بنده خطاب کردهاند و دستوری که بنده بر روی نامههای ایشان دادهام، هیچ نامهای نبوده که ایشان بنویسد و من دستور قاطع ندهم که عین آنچه که ایشان گفتهاند باید اجرا شود."
این در حالی بود که حضرت رهبر معظم انقلاب در دیدار با مداحان اهل بیت در 20 فروردین ماه سال 1394 اعلام کردند: « بنده در جزئیّات مذاکره دخالتی نکردم، بازهم نمیکنم؛ من مسائل کلان، خطوط اصلی، چهارچوبهای مهم و خطّ قرمزها را به مسئولین کشور همواره گفتهام؛ عمدتاً به رئیس جمهور محترم که ما با ایشان جلسات مرتّب داریم، و موارد معدودی هم به وزیر محترم خارجه؛ خطوط اصلی و کلّی. جزئیّات کار، خصوصیّات کوچک که تأثیری در تأمین آن خطوط کلان ندارد، مورد توجّه نیست؛ اینها در اختیار آنها است، میتوانند بروند کار کنند. اینکه حالا گفته بشود که جزئیّات این مذاکرات تحت نظر رهبری است، این حرف دقیقی نیست.»
دولت با وجود حقایق موجود سعی دارد تا به افکار عمومی القا کند که خسارت محض برجام که به دلیل اصرار بیش از اندازه و خوشبینی اش به آمریکا شکل گرفته را به رهبر معظم انقلاب نسبت دهد؛ حال آنکه مقام معظم رهبری بارها فرموده اند که در جریان مذاکرات دخالتی نداشته اند و در جزئیات دخالت نکرده اند و تنها خطوط قرمز و مسائل کلان را مطرح می کنند؛ البته خطوط قرمزی را هم که معظم له تعیین فرموده بودند توسط تیم مذاکره کننده تدبیر و امید! نقض شد و نتوانستند از خطوط قرمز تعیین شده توسط رهبر معظم انقلاب و شروط 9 گانه ایشان برای پذیرش برجام حراست کنند.
تحریم ها جدید آمریکا در ماه های اخیر از سوی مسئولان دولتی نیز نقض برجام دانسته شده است. در جدیدترین سری از اقدامات خصمانه آمریکا، وزارت امور خارجه این کشور اعلام کرد، واشنگتن تحریم هایی را علیه 30 فرد یا شرکت خارجی به علت انتقال فناوری حساس به ایران برای برنامه موشکی این کشور یا به علت نقض کنترل صادرات بر ایران، کره شمالی و سوریه اعمال کرده است. وزارت امور خارجه آمریکا در بیانیه ای اعلام کرد 11 شرکت یا فرد از چین ، کره شمالی یا امارات عربی متحده به علت انتقال فناوری به ایران که می تواند در برنامه موشکی بالستیک تهران به کار گرفته شود تحریم شده اند.
پس از توافق هسته ای، برجام از سوی آمریکا به بهانه های مختلفی چون حقوق بشر و آزمایش های موشکی نقض شده و تحریم های جدیدی علیه ایران وضع گردیده است. مهمترین دلیل آمریکا در اعمال فشار و تحریم، تلاش مجدد برای اجبار ایران به تن دادن به محدودیت های جدید در حوزه دفاعی و نظامی و حتی منطقه ای است.
با این حال مسئول اصلی توافق هسته ای، دولت تدبیر و امید است که می بایست در مقابل نقض پی در پی آن ایستادگی کند و با اتخاذ سیاست های به مقابله با آن بپردازد. دولت یازدهم نمی تواند با بهانه تراشی و انداختن توپ در زمین نظام، از زیر بار مسئولیت های مستقیم برجام شانه خالی کند. انعطاف در مقابل آمریکا منجر به زیاده خواهی های این کشور شده است. می توان گفت واشنگتن با نقض برجام و بدعهدی های مداوم در حال پاره کردن برجام است و این عمل را به اصطلاح به صورت زیرپوستی انجام می دهد تا ایران مجبور به عدم پایبندی به تعهدات مندرج در توافق هسته ای کند! و هزینه لغو شدن این توافق متوجه تهران شود. ولی این بازی موش و گربه تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟ چرا دولت یازدهم قصد دارد هزینه های نقض برجام را از خود دور کند و آن را متوجه نظام کند؟
باید اذعان کرد که روحانی وتیم اش در دولت، با وجود آنکه از تجربیات و عبرت های بسیاری در مذاکرات و دیپلماسی برخوردار بودند، توافقی را بر کشور تحمیل کردند که تا سالیان کشور را متحمل محدودیت هایی نه در حوزه هسته ای بلکه در زمینه های منطقه ای و نظامی کرده است. از این رو دولت با دادن آدرس های غلط قصد دارد خود را از تبعات برجام تبرئه کند و هرچند زمان پاسخ کوبنده به نقض برجام فرارسیده است ولی دولت تدبیر و امید نمی خواهد و یا نمی تواند چنین پاسخی به غرب دهد. این دولت خواهان آن است که با وجود هزینه های بسیار تنها آورده خود را همچنان حفظ کند و به اصطلاح آتش زدن برجام را دولت دیگر یا نظام حواله کنند. امری که همچون دولت اصلاحات به دولت بعدی حواله شد و کشور را با زیان های فراوانی مواجه ساخت.
