روزنامه نگار و پژوهشگر سرشناس عرب، صدور حکم اعدام برای آیت الله نمر باقر النمر عالم برجسته شیعه عربستانی را مانند بمب ساعتی دانست که آل سعود را تهدید می کند.
گزارش عدالت خواهان گلستان"در بخشهایی از مطلب "عبدالباری عطوان" سردبیر روزنامه اینترنتی "رأی الیوم" آمده است:
بحرانهای داخلی در عربستان به هر اندازه که از نظر برخی کوچک به نظر میآید، نباید آنها را دست کم گرفت زیرا امکان تشدید هرکدام از آنها و زیر و رو شدن همه معادلات داخلی وجود دارد.
در روزهای اخیر دو حادثه در عربستان دیوار سکوت را فرو ریخت، و همه توجهها را به سوی اوضاع داخلی عربستان متمرکز کرد. مورد نخست تیراندازی عبدالعزیز الرشید به خودروی دو شهروند آمریکایی بود که در شرکت نظامی آموزش نیروهای گارد ملی کار می کردند. در این حادثه یکی از آمریکاییها کشته و دیگری مجروح شد. شایعههایی درباره این که این جوان عربستانی در آمریکا متولد شده و شناسنامه آمریکایی دارد منتشر شده است، و اینکه این اقدام به دلیل مسائل دینی و درنتیجه ارتباط قاتل با گروه های افراطی مانند داعش یا القاعده صورت گرفته است.
اما حادثه دوم، صدور حکم اعدام تعزیزی شیخ نمر النمر عالم شیعه از سوی دادگاه کیفری عربستان سعودی به اتهام فتنه انگیزی و هدایت اعتراضات مردمی ضد حاکمیت، حمل سلاح ضد نیروهای امنیتی، آشوب و مخالفت با پادشاه و درخواست برای خروج نیروهای سعودی از بحرین است.
***
صدور حکم اعدام با واکنش ایران، لبنان (حزب الله) و اعتراض سازمانهای جهانی حقوقی مانند سازمان عفو بین الملل همراه شد و اعتراضات گستردهای را در العوامیه و قطیف و دیگر مناطق شرق عربستان به وجود آورد.
مسؤولان ایرانی هشدار دادند که اعدام شیخ نمر موجب بحران در دنیای اسلام می شود، مانند آنچه که حسین امیر عبداللهیان معاون وزیر خارجه این کشور عنوان کرد؛ و حزب الله هم در بیانیه ای رسمی حکم اعدام را ظالمانه و سیاسی دانست و درباره پیامدهای اجرای آن هشدار داد.
حکم دادگاه کیفری برای اعدام شیخ نمر فورا اجرا نمی شود و از سوی دادگاه استیناف قابل نقض است؛ حتی اگر تأیید شود پس از آن به شورای عالی قضایی و پس از آن پادشاه ارائه می شود و در صورت تأیید نهایی برای اجرا به وزارت کشور ارجاع داده می شود. بنابراین مراحل قانونی آن چند ماه طول می کشد؛ ولی ملک عبدالله بن عبدالعزیز پادشاه عربستان اگر بخواهد، حکم باسرعت اجرا خواهد شد.
البته با توجه به اوضاع بحرانی داخلی و خارجی عربستان، پادشاه این کشور برای اجرای حکم اعدام شتاب نخواهد کرد. مگر آنکه بخواهد به اختلافات با ایران دامن بزند و آتش درگیریها در منطقه شرقی با شیعیان عربستانی را برافروزد. به همین دلیل بعید نیست که در اجرای حکم تأمل کند و مراحل قانونی آن را طول دهد و یا اینکه تصمیم بگیرد حکم عفو شیخ نمر را صادر کند.
***
نمیدانیم که پادشاه عربستان چگونه با این مسأله تعامل خواهد کرد؛ ولی امیدواریم که حکم اعدام اجرا نشود؛ البته نه به خاطر ترس از واکنشها و یا هشدارهای اعلام شده از سوی کشورها و طرفهای مختلف، بلکه به خاطر تمایل برای حفظ وحدت ملی و جلوگیری از خون ریزیها.
همچنین امیدواریم که همه علمای زندانی در عربستان مانند سعود الهاشمی، محمد العریفی، بن زعیر که در فهرست بلند و بالایی قرار گرفتهاند، مورد عفو قرار بگیرند.
مخالفت با پادشاه دیگر جرمی نیست که مستحق مجازات اعدام باشد، آن هم در دوران آزادی ها و انقلابها و درخواستها برای عدالت اجتماعی و مبارزه با فساد. این مسأله (صدور حکم اعدام برای آیت الله نمر) بحث برانگیز و دارای جوانبی متعدد و مورد اختلاف است؛ وگرنه چرا عربستان سعودی به صورت رسمی به بازپروری زندانیان و بازداشت شدگان می پردازد، درحالیکه برخی از این بازداشت شدگان به انواع اقدامات تحریک برانگیز ضد نظام دست زدهاند، و در حملاتی خونبار شرکت کردهاند؟ -
شیخ نمر کیست؟
شیخ "نمر باقر النمر" روحانی شیعی برجسته عربستانی، در سال 1379 هجری قمری مصادف با 1968 میلادی، در شهر "العوامیه" در استان القطیف در شرق عربستان در خانوادهای اهل علم و دین به دنیا آمد که از آن علمایی چون "آیتالله شیخ محمد بن ناصر آل نمر" (قدس سره) و خطبای حسینی چون جدش حاج "علی بن ناصر آل نمر" سر بر آورده بودند.
تحصیلات مقدماتی و هجرت برای تحصیل علوم دینی
تحصیلات مقدماتی خود را در همان شهر العوامیه به پایان رساند و در سال 1400 هجری قمری مصادف با 1989 میلادی، برای آشنایی نزدیکتر با انقلاب اسلامی ایران و تحصیلات حوزوی ابتدا به ایران مهاجرت کرد تا در تهران در حوزه علمیه حضرت قائم(عج) حضور پیدا کند که در همان سال توسط آیتالله سید محمدتقی مدرسی در تهران تأسیس شده بود.
شیخ نمر پس از 10 سال تحصیل در حوزه علمیه حضرت قائم(عج)، عازم سوریه شد و در حوزه علمیه حضرت زینب(ع) برای ادامه تحصیلات حوزوی و علوم دینی نام نوشت و در حضور اساتید این حوزه به تحصیل پرداخت.
وی دوره کتابهای اصولی از جمله "اصول" المظفر، "رسائل" شیخ انصاری و "کفایة" آخوند خراسانی را گذراند و در علم فقه نیز "اللمعة الدمشقیة" نوشته شهید اول، "جامع المدارک" خوانساری، "مکاسب" شیخ انصاری و "مستمسک العروة الوثقى" سید حکیم و دیگر کتابهای فقهی را مطالعه کرد.
شیخ نمر در طول مدت تحصیل علوم حوزوی خود در تهران و سوریه در محضر اساتید مختلفی حضور یافت، از جمله:
- بحث خارج نزد آیت الله سید محمدتقی مدرسی در تهران
- بحث خارج نزد آیت الله سید عباس مدرسی در سوریه
- بحث خارج نزد آیت الله خاقانی در سوریه
- دروس عالیة نزد علامة شیخ صاحب الصادق در تهران
- درس "لمعة" نزد علامة شیخ وحید افغانی
همچنین اخلاق را نزد آیتالله شیرازی در شهر مقدس قم فراگرفت و به این ترتیب به درجات بسیار بالایی در اجتهاد دست یافت و اجازه تدریس در مراکز علوم دینی و مذهبی را پیدا کرد.
وی اکنون از جمله معروفترین و شایستهترین مدرسان علوم مذهبی و دینی در حوزههای علمیه به شمار میآید که حتی در حوزههای علمیه ایران و سوریه به تدریس کتابهایی همچون کتاب "اللمعة الدمشقیة" و کتاب "جامع المدارک" و "مستمسک عروة الوثقى" و "الحلقات" شهید سید محمدباقر صدر پرداخته است.
شیخ نمر سالها اداره حوزه علمیه حضرت قائم(عج) در تهران و سوریه را برعهده داشت و تلاش بسیاری برای توسعه و پیشرفت این مراکز انجام داد.
پس از بازگشت به عربستان مرکز مذهبی "الإمام القائم(عج)" را نیز در العوامیه تأسیس کرد که در واقع سنگبنای "مرکز اسلامی" در سال 1422 هجری قمری مصادف با 2011 میلادی بود.
خصوصیات اخلاقی آیتالله
از جمله خصوصیات اخلاقی وی را باید بلندمنشی و وسواس او در مراعات و حفظ اصول و مبادی و ارزشهای دینی ملاحظه کرد که بازتاب آن بهخوبی در خط مشی فکری و جهادیاش آشکار است.
همچنین شیخ، از دیدی باز و آگاه نسبت به حوادث جاری پیرامون خود چه در عربستان و چه در منطقه برخوردار است و همین موجب شده تا دارای دید تحلیلی دقیقی از جریان امور در عرصههای اجتماعی و سیاسی باشد که یکی از دلایل آن بنا به گفته وی ارتباط عمیق وی با قرآن و اهل بیت علیهمالسلام است که همواره روشنگر راه وی در زندگی بودهاند.
فعالیتهای سیاسی و بازداشتها توسط رژیم سعودی
رژیم عربستان سعودی در حالی شیخ نمر باقر النمر را در هفته جاری بازداشت کرد که پیش از این نیز دو بار و طی سالهای 2006 و 2008 میلادی، شیخ را بازداشت کرده بود.
نخستین بازداشت شیخ نمر به می 2006 میلادی بازمیگردد، هنگامی که شیخ به محض بازگشت از سفر کوتاهمدتش به بحرین و بازگشت به عربستان، به دلیل مشارکت در همایشی بینالمللی قرآن کریم از سوی نیروهای امنیتی رژیم سعودی بازداشت شد.
اتهام شیخ این بود که در این همایش، در عریضهای، از رژیم سعودی خواسته بود به "قبرستان بقیع" رسیدگی کرده، مذهب "تشییع" را به رسمیت شناخته و شیوههای آموزشی و درسی کنونی حاکم بر عربستان را تغییر داده یا لغو کند؛ همین.
اما بازداشت مجدد شیخ نمر، به 23 آگوست 2008 میلادی بازمیگردد که در شهر "القطیف" به دست نیروهای امنیتی رژیم سعودی بازداشت شد. این بار اتهام شیخ برای بازداشت بنابر ادعای رژیم سعودی درخواست از شیعیان مناطق شرقی عربستان برای آمادهشدن به منظور دفاع از خود و جامعه خویش بود که رژیم ادعا میکرد، این سخنان نمر به معنی تحریک شیعیان عربستانی برای جدایی از حکومت مرکزی بود.
رژیم سعودی از بیم قیام مردمی و خشم و غضب شیعیان مناطق شرقی عربستان شیخ نمر را 24 ساعت پس از بازداشت آزاد کرد.
این روحانی برجسته عربستانی یک بار دیگر در مارس 2009 میلادی در معرض بازداشت قرار گرفت.
شیخ نمر از از ترور
دیدگاههای نمر در قبال آلسعود
شیخ نمر همواره در خطابههایش رژیم سعودی را به اعمال "سیاستهای تبعیضآمیز طایفهای سازمانیافته و منظم بهویژه در مناطق شرقی عربستان و بهخصوص در دو منطقه "الاحساء" و "القطیف" متهم میکرد که حدود یک قرن است، بر این مناطق حاکمیت دارد.
وی همواره و بارها تأکید داشته که از گفتن کلام حق، بیم و واهمهای ندارد حتی اگر در این راه بازداشت شده، وارد زندان شود و تحت شدیدترین شکنجهها و آزارها و اذیت ها تا سرحد شهادت قرار گیرد.
شیخ نمر توهین به کرامت شهروندان عربستانی بهویژه شهروندان شیعی عربستان که از دید رژیم سعودی شهروندان درجه دو این کشور به شمار میآیند و فاقد هرگونه حق و حقوق شهروندی هستند، رد و تأکید میکند که از کرامت و حقوق شهروندان شیعی عربستانی حمایت خواهد کرد.
وی بارها در این ارتباط تأکید کرده است که در خط اول رویارویی با ظلم و جور رژیم سعودی قرار میگیرد چون اعتقاد دارد بدون مبارزه و تلاش نمیتوان به حقوق مورد نظر خود دست یافت و عدالتی در کشور برقرار نخواهد شد و شهروندان نمیتوانند آزاد زندگی کنند.
شیخ نمر در اینباره در سخنان خود با استناد به خطبه "جهاد" امیرالمؤمنین علی(ع) تأکید دارد که به عدالت جز از طریق جهاد دست نخواهیم یافت و حق جز با از خود گذشتگی و جهاد و شجاعت به دست نخواهد آمد.
وی در خطبههای نماز جمعه خود نیز بارها گفته است که شیعیان عربستان، دیگر در برابر توهینها و تعدیها و تجاوزات آلسعود سکوت نخواهند کرد و در این باره خطاب به آلسعود گفت که "ما ساکت نمیمانیم که هر آنچه بخواهید بر سر ما بیاورید؛ هر آنچه بخواهید انجام دهید و کرامت و شخصیت ما را که با ارزش ترین چیز در زندگی ماست، زیر پا بگذارید".
شیخ نمر همچنین از مطبوعات و رسانههای سعودی به دلیل وابستگی و تبعیت آنها از رژیم سعودی و تبدیلشدن آنها به بوق تبلیغاتی آلسعود بهشدت انتقاد میکند.
وی تصریح میکند که مفتیهای وهابی، ساخته و پرداخته آلسعود هستند. به گفته شیخ نمر، آل سعود به مفتیهای وهابی پول میدهند تا با دامنزدن به اختلافات طایفهای و مذهبی و ایجاد اختلاف بین شیعیان و اهل سنت، آنها را به خود مشغول کنند و با ایجاد تفرقه مذهبی و طایفهای و قبیلهای به حاکمیت خود بر عربستان و غارت و چپاول ثروتهای آن ادامه دهند.
شیخ نمر النمر در یکی از خطبههایش به خاطر مواضع و دیدگاههای تندش در قبال رژیم سعودی گفت که "میدانم فردا برای بازداشت من به سراغ خواهید آمد. خوش میآیید! این منطق و راه و روش شماست: "بازداشت" و "شکنجه" و "کشتار"؛ ما از قتل و کشتار نمیهراسیم. ما از هیچ چیز نمیترسیم."
وی در قبال سرکوبگری های رژیم سعودی و مخالفت این رژیم با برگزاری تظاهرات مسالمتآمیز و تجمعهای اعتراضآمیز تأکید میکرد که "همواره به دنبال راههای دیگری برای ادامه اعتراضات خود و احقاق حقوقمان خواهیم بود و تظاهرات، یکی از این راهکارهاست".
این روحانی عربستانی را باید از جمله دشمنان سرسخت "نایف بن عبدالعزیز" ولیعهد سابق رژیم سعودی برشمرد. شیخ نمر، همواره انتقادات شدیدی را به وی وارد میکرد.
وی در یکی از خطابههایش شاهزاده نایف بن عبدالعزیز را به علت شدت خشونت و قساوت و ظلمش علیه مردم عربستان به طور اعم و شیعیان به طور اخص، طاغوت و ستمگری خواند که در قبرش شکنجه خواهد شد و آتش او را خواهد سوزاند و کرمها او را خواهند خورد. او در همین خطبه تأکید کرد که از مرگ نایف خوشحال خواهد شد.
وی همواره در خطبههای نمازجمعه و خطابه هایش نه تنها از آل سعود انتقاد میکند بلکه از منتقدان سرسخت برخی از رژیمهای عربی حوزه خلیج فارس از جمله آل خلیفه است.