به گزارش پایگاه عدالت خواهان" برنامه هدايت تحصيلي دانش آموزان را بر اساس علاقهمندی، استعداد و نيازهاي كشور به سمت رشتهها و شاخههای تحصيلي مختلف راهنمايي میکند و ازاینجهت تأثيرات آموزشي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي بسياري بر زندگی دانش آموزان، خانوادهها و جامعه دارد. از طرفي، اجراي نادرست اين برنامه باعث میشود دانش آموزان به رشتههای نامناسب وارد شوند و اين خود در بلندمدت افت تحصيلي، كاهش بازدهي آموزشي، افزايش ميزان ترك تحصيل، نارضايتي و ناراحتیهای روحي و رواني دانش آموزان و خانوادهها را در پي دارد.
اجراي صحيح هدايت تحصيلي باعث تعالي نظام آموزشي و افزايش بازدهي سازمانها و نهادها در ابعاد مختلف اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و... خواهد شد. ميان هدايت تحصيلي كارآمد و هنجارهاي اجتماعي نوعي پيوستگي و رابطه معنادار وجود دارد، زيرا با اجراي صحيح هدايت تحصيلي، دانش آموزان به سمت تواناییها و مهارتهای واقعیشان سوق داده میشوند و به هنجارهاي موردنظر جامعه و خانواده نزديک میشوند.
هدايت تحصيلي از جهت اقتصادي نيز تأثير بسيار مهمي دارد و زمينه اشتغال و بازدهي اقتصادي را براي جامعه فراهم میکند، زيرا كه بدين ترتيب دانش آموزان بهمثابه نيروهاي آينده كار بر اساس علاقه و توانايي وارد رشته تحصيلي متناسب میشوند و داشتن علاقه در كنار مهارت باعث افزايش بهرهوری خواهد شد. از طرفي پيامد اشتغال حاصل از هدايت تحصيلي موفق خانواده پايدار، سلامت روحي و رواني و دوري از بیماریهایی همچون افسردگي، استرس و رفتارهاي نابهنجار است و درنتیجه همه اینها جامعه سالمتری خواهيم داشت. اقتصاد پويا، اشتغال پايدار، بازدهي، سلامت رواني و تأمين نيروي انساني كارآزموده حاصل از هدايت تحصيلي موفق پشتوانه محكمي براي نظام سياسي و امنيت كشور به شمار میروند.
در اين قسمت به بررسي وضعيت توزيع دانش آموزان در رشتهها و شاخههای تحصيلي از سال تحصيلي 1383-1384 تا 1393-1394 پرداخته میشود:
جدول بالا نشان میدهد از ميان رشتههای شاخه نظري، تعداد دانش آموزان در رشته علوم رياضي و علوم انساني طي دهه منتهي به سال تحصيلي 1393-1394 رو به كاهش نهاده است و خلاف اين روند، تعداد دانش آموزان رشته علوم تجربي طي اين مدت رو به افزايش بوده است. بنا بر جدول تعداد دانش آموزان رشته رياضي از 792.475 نفر در سال تحصيلي 1383-1384 به تعداد 653.375 نفر در سال تحصيلي 1393-1394 کاهشیافته است. اين كاهش 139.100 نفري رقم قابلتوجهی هست كه البته هرچند تعداد كل دانش آموزان در طي اين سالها كاهش داشته است، اما نكته مهم اين است كه شيب اين کاهشها در رشته رياضي در سالهای اخير رو بهتندی نهاده است و تعداد 742.31 نفر از تعداد كل کاهشها در سال تحصيلي 1393-1394 رخداده است. بر اساس دادههای جدول كاهش تعداد دانش آموزان در رشته رياضي از سال تحصيلي 1387-1388 شروعشده است.
جمعبندی
دادههای اين جدول نشان میدهد كه در طي اين سالها تعداد دانش آموزان در رشتههای علوم انساني، رياضي و شاخه فني و حرفهای رو به كاهش بوده و در طرف ديگر روزبهروز بر تعداد دانش آموزان رشته علوم تجربي افزودهشده است و اين روندي حاكي از آن است كه در طي اين مدت يعني تا پايان سال تحصيلي 1393-1394 دانش آموزان علاقه مفرطي به رشته علوم تجربي از خود نشان دادهاند و خانوادهها بر ثبتنام فرزندان خود در اين رشته اصرار ورزیدهاند. رشته رياضي بعد از روبرو شدن با افزايش تقاضا در سالهای 1370 تا 1380، در طیای دهه موردبحث با كاهش تقاضا مواجه بوده است و همين وضعيت براي رشته علوم انساني نيز اتفاق افتاده است.
علاقه مفرط دانش آموزان و خانوادههای ایرانی به رشته تجربی ناشی از بازار کار گسترده و بسیار پولساز رشتههای زیرمجموعه پزشکی است. این وضعیت علاوه بر اینکه رقابت در گره علوم تجربی را به شدت سخت و نفسگیر کرده است و شانس قبولی دانش آموزان در رشته های پول ساز و دانشگاه های خوب را بسیار کم می کند، می تواند بسیاری از دانش آموزان را بدون داشتن علاقه و با توانایی کم سوق داده و علی رغم کسب درآمد سایر استعدادهای ادبی، هنری و ... را از بین ببرد. در نتیجه این وضعیت در آینده نه چندان دور موجب دلسردی دانش آموز (پزشک یا مهندس یا ...) خواهد شد. به نظر می رسد علاوه بر نظام آموزشی، والدین نقش زیادی در انتخاب رشته و هدایت تحصیلی دانش آموزان بازی می کنند. اگر هدایت تحصیلی دبیران ناشی از سال ها تجربه و علم و آگاهی است و حتما علاقه دانش آمز مدنظر قرار می گیرد، اما هدایت تحصیلی خانواده ناشی از نبود امنیت شغلی و بازار کار در آینده برای فرزندشان است.